دادخواست جعل امضای چک | اثبات جعلیت

در این مقاله از وکیل دان ضمن بررسی نحوه اثبات جعلیت امضای چک، نمونه متن شکایت کیفری و لایحه دفاعی در برابر مطالبه وجه چک جعلی و نمونه دادخواست جعل امضای چک را ارائه می‌کنیم.

اگر شخصی بدون اجازه شما یک برگ از دسته‌چک‌تان را بردارد و با درج مبلغ و تاریخ و جعل امضای شما آن را در اختیار دیگری قرار دهد، ممکن است با موضوع جعل امضای چک و استفاده از سند مجعول مواجه باشید. در چنین شرایطی این پرسش مطرح می‌شود که چگونه می‌توان جعلی بودن امضای چک را اثبات کرد؟ آیا دارنده چک می‌تواند وجه آن را از صاحب حساب مطالبه کند؟ اگر بابت چکی که امضای آن متعلق به شما نیست محکوم شده‌اید چه اقدامی باید انجام دهید؟

برای مطالعه بیشتر : مشاوره با وکیل جعل سند | شکایت و دفاع در پرونده جعل

آیا برای اثبات جعلیت چک باید دادخواست بدهیم؟

پاسخ به این پرسش به وضعیت پرونده بستگی دارد. اگر شخصی چکی را به شما منتسب کرده و مدعی هستید امضای آن متعلق به شما نیست، ممکن است لازم باشد در پرونده مطالبه وجه چک نسبت به اصالت سند اعتراض کنید و درخواست بررسی کارشناسی بدهید. اگر رفتار ارتکابی واجد وصف کیفری باشد نیز می‌توانید با رعایت مقررات مربوط شکایت جعل و حسب مورد استفاده از سند مجعول مطرح کنید.

بنابراین باید میان سه اقدام تفاوت قائل شد:

• ادعای جعل در پرونده حقوقی: هنگامی که چک به‌عنوان دلیل مطالبه وجه ارائه شده و شما اصالت آن را انکار نمی‌کنید بلکه مدعی جعل آن هستید.
• شکایت کیفری جعل و استفاده از سند مجعول: هنگامی که دلایل و قرائن کافی برای طرح ادعای ارتکاب جرم وجود دارد.
• واخواهی از حکم غیابی: هنگامی که حکم غیابی علیه شما صادر شده و شرایط قانونی واخواهی فراهم است.

این اقدامات لزوماً جایگزین یکدیگر نیستند و انتخاب مسیر صحیح به مرحله رسیدگی و وضعیت پرونده بستگی دارد.

جعل امضای چک چگونه اتفاق می‌افتد؟

جعل امضای چک ممکن است به شکل‌های مختلفی رخ دهد. برای مثال شخصی به چک‌های صاحب حساب دسترسی پیدا می‌کند و بدون اجازه او مندرجات چک را تکمیل می‌کند و امضای او را جعل می‌کند. سپس چک را به شخص دیگری تحویل می‌دهد تا وجه آن را دریافت کند.

در چنین شرایطی ممکن است چک به بانک ارائه شود و به علت عدم تطابق امضا گواهی عدم پرداخت صادر گردد. در فرض دیگر ممکن است امضای جعل‌شده از نظر ظاهری به امضای صاحب حساب شباهت داشته باشد و اختلاف درباره اصالت امضا پس از طرح دعوای مطالبه وجه آشکار شود.

البته صرف اختلاف امضا یا صدور گواهی عدم پرداخت به علت عدم تطابق امضا به معنای اثبات قطعی جرم جعل نیست. تشخیص موضوع به بررسی اصل چک و سایر ادله بستگی دارد که با وکیل کیفری متخصص جعل و استفاده از سند مجعول مشاوره نمایید.

برای اثبات جعل امضای چک چه باید کرد؟

اگر مدعی هستید امضای درج‌شده در چک متعلق به شما نیست بهتر است اقدامات زیر را متناسب با شرایط پرونده انجام دهید:

۱. اصل چک و مدارک مربوط به حساب بانکی و نمونه امضاهای مسلم‌الصدور خود را حفظ کنید.

۲. اگر چک به بانک ارائه شده است گواهی عدم پرداخت و علت درج‌شده در آن را دریافت کنید.

۳. در صورت وجود دلایل کافی بر وقوع جرم، شکایت کیفری جعل و حسب مورد استفاده از سند مجعول را از طریق مرجع مربوط مطرح کنید.

۴. اگر دعوای مطالبه وجه چک علیه شما مطرح شده است در مهلت قانونی و مطابق مقررات دادرسی نسبت به اصالت سند اعتراض کنید و دلایل خود را بیان نمایید.

۵. در صورت لزوم درخواست ارجاع اصل چک به کارشناس رسمی برای بررسی اصالت امضا را مطرح کنید.

کارشناسی خط و امضا می‌تواند در تشخیص اصالت سند مؤثر باشد؛ اما نتیجه کارشناسی باید در کنار سایر ادله و محتویات پرونده ارزیابی شود.

نمونه متن شکایت کیفری جعل امضای چک

متن زیر یک نمونه عمومی برای طرح شکایت است و باید بر اساس واقعیت‌های پرونده تکمیل شود.

موضوع شکایت: جعل امضای چک و حسب مورد استفاده از سند مجعول

مخاطب: دادسرای عمومی و انقلاب صالح

شاکی: مشخصات صاحب حساب یا شخص متضرر

مشتکی‌عنه: مشخصات شخص مظنون به ارتکاب جرم در صورت معلوم بودن

دلایل و مستندات: تصویر چک و در صورت امکان اصل آن، گواهی عدم پرداخت، نمونه امضاهای مسلم‌الصدور، اسناد و مکاتبات مرتبط و درخواست کارشناسی

شرح شکایت:

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب

با سلام و احترام

به استحضار می‌رساند یک فقره چک به شماره ………. عهده بانک ………. به مبلغ ………. ریال که مشخصات آن در مدارک پیوست درج شده است، بدون صدور و امضای معتبر از سوی اینجانب در اختیار شخص یا اشخاص دیگر قرار گرفته است.

امضای مندرج در چک مذکور مورد قبول اینجانب نبوده و انتساب آن به اینجانب را انکار می‌کنم. با توجه به اوضاع و احوال موجود و مدارک پیوست، احتمال جعل امضا و استفاده از چک مورد بحث مطرح است.

با عنایت به مراتب فوق و با حفظ حق ارائه توضیحات و مدارک تکمیلی، تقاضای رسیدگی به موضوع و انجام تحقیقات لازم از جمله بررسی اصل چک و ارجاع آن به کارشناسی رسمی خط و امضا را دارم. همچنین تقاضا می‌شود در صورت احراز وقوع جرم، نسبت به تعقیب کیفری مرتکب یا مرتکبان و اتخاذ تصمیم قانونی اقدام شود.

با احترام

نام و نام خانوادگی شاکی

امضا

تاریخ

تذکر: این متن برای شرایطی است که شاکی واقعاً نسبت به اصالت امضا تردید مستند دارد. در صورت مشخص بودن نحوه وقوع جرم و شخص مرتکب باید شرح دقیق وقایع و دلایل مربوط نیز درج شود.

نمونه لایحه دفاعی در برابر مطالبه وجه چک با امضای مجعول

اگر دارنده چک علیه شما دعوای مطالبه وجه مطرح کرده و مدعی هستید امضای چک متعلق به شما نیست می‌توانید متناسب با وضعیت پرونده از ساختار زیر استفاده کنید.

ریاست محترم شعبه ………. دادگاه ……….

با سلام و احترام

اینجانب ………. در پرونده کلاسه ………. در پاسخ به دعوای مطالبه وجه یک فقره چک به شماره ………. به استحضار می‌رسانم:

اولاً امضای مندرج در چک مستند دعوا متعلق به اینجانب نیست و انتساب امضای مذکور را صریحاً انکار می‌کنم. بنابراین تقاضا دارم اصالت چک و امضای مندرج در آن با رعایت مقررات قانونی مورد رسیدگی قرار گیرد.

ثانیاً با توجه به اختلاف در اصالت امضا تقاضا دارم اصل چک از دارنده یا مرجع نگهدارنده مطالبه و جهت بررسی اصالت خط و امضا به کارشناس رسمی ارجاع شود تا انتساب یا عدم انتساب امضا به اینجانب بررسی گردد.

ثالثاً با توجه به اینکه صرف ارائه چک برای احراز انتساب امضای آن به اینجانب کافی نیست تقاضا دارم تصمیم قضایی پس از بررسی اصالت سند و سایر دلایل پرونده اتخاذ شود.

بنا بر مراتب فوق تقاضای رسیدگی به ایراد مطرح‌شده و اتخاذ تصمیم قانونی پس از احراز اصالت یا جعلیت سند مورد استدعاست.

با احترام

نام و نام خانوادگی

امضا

تاریخ

این نمونه دادخواست جعل امضای چک باید با توجه به مرحله رسیدگی و مقررات مربوط به انکار و تردید یا ادعای جعل اصلاح شود. اگر حکم غیابی صادر شده باشد ممکن است به جای این لایحه یا در کنار اقدامات متناسب دیگر لازم باشد واخواهی مطرح شود.

آیا می‌توان از پرداخت وجه چکی که امضای آن جعلی است خودداری کرد؟

اگر امضای چک واقعاً جعلی باشد و صدور معتبر چک از سوی صاحب حساب احراز نشود نمی‌توان صرفاً به دلیل درج نام و مشخصات او در چک، مسئولیت پرداخت را قطعی دانست. با این حال تشخیص آثار حقوقی سند و مسئولیت اشخاص به شرایط پرونده و نتیجه رسیدگی بستگی دارد.

از سوی دیگر اگر شخصی چک را از صادرکننده ظاهری دریافت کرده و چک به دلیل جعلیت امضا قابل انتساب به صاحب حساب نباشد، ممکن است برای مطالبه طلب خود ناچار باشد به رابطه حقوقی با تحویل‌دهنده چک مراجعه کند. برای مثال اگر چک بابت ثمن معامله یا بازپرداخت قرض تحویل شده باشد، بررسی قرارداد و رابطه مالی طرفین اهمیت دارد.

اگر چک مفقود یا سرقت شده باشد چه اقدامی لازم است؟

مطابق ماده ۱۴ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی، صادرکننده چک یا ذی‌نفع یا قائم‌مقام قانونی آنان با تصریح به اینکه چک مفقود یا سرقت یا جعل شده یا از طریق جرایمی مانند کلاهبرداری یا خیانت در امانت تحصیل شده است می‌تواند کتباً دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد.

بر اساس تبصره ۲ همین ماده، دستوردهنده مکلف است پس از اعلام به بانک شکایت خود را به مرجع قضایی تسلیم و حداکثر ظرف یک هفته گواهی تقدیم شکایت را به بانک ارائه کند. در غیر این صورت بانک پس از انقضای مهلت مقرر می‌تواند با رعایت قانون از محل موجودی به تقاضای دارنده وجه چک را پرداخت کند.

بنابراین در صورت مفقودی یا سرقت چک باید بدون تأخیر اقدام شود و صرف اعلام شفاهی به بانک جایگزین تشریفات قانونی نیست.

آیا چک با امضای جعلی قابل وصول است؟

اگر جعلیت امضا احراز شود چک به عنوان سندی که به صاحب حساب منتسب شده است نمی‌تواند بدون بررسی آثار جعل مبنای مسئولیت او قرار گیرد. با این حال باید میان وصول از صاحب حساب و مطالبه طلب از شخصی که چک را تحویل داده است تفاوت قائل شد.

برای مثال اگر شخصی در برابر دریافت کالا چکی را تحویل دهد و بعد مشخص شود امضای چک جعلی است، فروشنده ممکن است حسب رابطه حقوقی و ادله موجود بتواند اصل طلب خود را از شخص مسئول مطالبه کند. اما این امر به معنای آن نیست که هر دارنده چک جعلی در تمام شرایط حق مطالبه وجه از تحویل‌دهنده را دارد؛ مبنای دین و رابطه طرفین باید اثبات شود.

آیا در پرونده چک جعلی می‌توان خسارت تأخیر تأدیه مطالبه کرد؟

پاسخ به این پرسش به شخصی که مسئول پرداخت دین است و مبنای مطالبه بستگی دارد. اگر دعوای مطالبه وجه چک مطرح باشد باید ابتدا انتساب چک و مسئولیت خوانده بررسی شود. در صورت عدم انتساب چک به صاحب حساب نمی‌توان بدون احراز مبنای مسئولیت او خسارت تأخیر تأدیه را نیز به وی تحمیل کرد.

همچنین استناد به ماده ۳۱۸ قانون تجارت و مرور زمان پنج‌ساله نیازمند بررسی شرایط قانونی است؛ زیرا این ماده ناظر به دعاوی راجع به چک‌هایی است که از طرف تجار یا برای امور تجارتی صادر شده‌اند. این حکم را نمی‌توان بدون بررسی شرایط پرونده به تمام چک‌ها تعمیم داد.

جمع‌بندی دادخواست جعل امضای چک

اگر امضای چکی به شما منتسب شده ولی آن را امضا نکرده‌اید باید در زمان مناسب نسبت به اصالت سند اعتراض کنید و حسب مورد از طریق شکایت کیفری یا دفاع در دعوای مطالبه وجه پیگیری دادخواست جعل امضای چک نمایید. درخواست کارشناسی اصل چک و ارائه نمونه امضاهای معتبر می‌تواند در بررسی موضوع مؤثر باشد.

اگر چک جعلی را از شخص دیگری دریافت کرده‌اید نیز باید رابطه حقوقی خود با تحویل‌دهنده چک را بررسی کنید تا در صورت وجود شرایط قانونی بتوانید طلب خود را از مسیر مناسب مطالبه نمایید.

برای  تنظیم نمونه دادخواست جعل امضای چک و بررسی تخصصی پرونده‌های جعل امضا و استفاده از سند مجعول می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی آنلاین و تلفنی وکیل دان استفاده کنید.