انتخاب مدت مشاوره تلفنی و ارتباط سریع با وکیل
اجرت المثل ایام زوجیت چیست و شرایط مطالبه و نحوه دریافت اجرت‌المثل زن چگونه است . اجرت‌المثل ایام زوجیت یکی از حقوق مالی زن است که در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند بابت کارهایی که در طول زندگی مشترک انجام داده است از شوهر خود مطالبه کند. این حق فقط مخصوص زمان طلاق نیست و زن در صورت ادامه زندگی مشترک نیز می‌تواند آن را مطالبه کند.
آیا اجرت المثل به همه زنان تعلق می‌گیرد؟ خیر. مطابق تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی، استحقاق زن به احراز شرایط مقرر قانونی بستگی دارد و صرف انجام کارهای خانه یا گذشت چند سال از ازدواج برای دریافت اجرت‌المثل کافی نیست.
از سوی دیگر اجرت‌المثل با مهریه تفاوت دارد و در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند در کنار سایر حقوق مالی زوجه مورد مطالبه قرار گیرد.
در این راهنما از وکیل‌دان، مبنای قانونی اجرت‌المثل ایام زوجیت، شرایط مطالبه، نحوه تعیین مبلغ، مرجع رسیدگی و ارتباط آن با سایر حقوق مالی زن را بررسی می‌کنیم.
اجرت المثل ایام زوجیت چیست؟
اجرت المثل ایام زوجیت به حق الزحمه کارهایی گفته می‌شود که زن در طول زندگی مشترک انجام داده و با وجود تحقق شرایط قانونی می‌تواند بابت آنها مطالبه اجرت کند.
مبنای اصلی این حق، تبصره الحاقی به ماده ۳۳۶ قانون مدنی است. بر اساس این مقرره، اگر زوجه کارهایی را که شرعاً بر عهده او نبوده و عرفاً برای آنها اجرت وجود دارد به دستور زوج و بدون قصد تبرع انجام داده باشد و این موضوع برای دادگاه ثابت شود، دادگاه اجرت المثل کارهای انجام‌شده را محاسبه و زوج را به پرداخت آن محکوم می‌کند.
برای مثال آشپزی، نظافت منزل، شست‌وشوی لباس‌ها و سایر امور مشابه ممکن است در ارزیابی اجرت‌المثل مورد توجه قرار گیرند. با این حال نوع کارها و احراز شرایط قانونی در هر پرونده اهمیت دارد.
بنابراین اجرت المثل مبلغی ثابت برای تمام زنان نیست و نمی‌توان تنها بر اساس مدت ازدواج مبلغ مشخصی را برای همه پرونده‌ها در نظر گرفت.
شرایط دریافت اجرت المثل ایام زوجیت
برای دریافت اجرت المثل باید شرایط مقرر در تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی احراز شود. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
- کار انجام‌شده شرعاً بر عهده زوجه نباشد.
- عرفاً برای آن کار اجرت وجود داشته باشد.
- کار به دستور زوج انجام شده باشد.
- زوجه قصد تبرع نداشته باشد.
- شرایط قانونی استحقاق با توجه به دلایل و اوضاع و احوال پرونده احراز شود.
صرف اینکه زن خانه‌دار بوده یا سال‌های زیادی از ازدواج او گذشته است به‌تنهایی برای صدور حکم به پرداخت اجرت المثل کافی نیست.
از سوی دیگر درخواست نکردن دستمزد در زمان انجام کار نیز لزوماً به معنای انصراف از حق اجرت المثل یا انجام کار با قصد تبرع نیست.
برای بررسی جزئیات این موضوع، مقاله [شرایط دریافت اجرت المثل زن] را مطالعه کنید.
آیا اجرت المثل فقط هنگام طلاق قابل مطالبه است؟
خیر. مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت الزاماً به طلاق وابسته نیست.
زن در صورت وجود شرایط قانونی می‌تواند در زمان ادامه زندگی مشترک نیز برای مطالبه این حق اقدام کند. بنابراین طرح دعوای اجرت المثل به معنای درخواست طلاق یا پایان دادن به زندگی مشترک نیست.
رأی وحدت رویه شماره ۷۷۹ مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۱۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز بر امکان مطالبه اجرت المثل با رعایت شرایط قانونی حتی در زمان ادامه زندگی مشترک تأکید دارد. متن رأی وحدت رویه شماره ۷۷۹ دیوان عالی کشور
همچنین ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ مقرر کرده است که دادگاه ضمن رأی طلاق درباره حقوق مالی زوجه از جمله اجرت المثل ایام زوجیت تعیین تکلیف کند.
در نتیجه باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت: مطالبه اجرت المثل در جریان رسیدگی به طلاق و طرح مستقل این مطالبه در زمان ادامه زندگی مشترک.
برای مطالعه بیشتر و کسب اطلاع در خصوص طلاق و اجرت المثل به صفحه طلاق سایت وکیل دان مراجعه کنید.
مبلغ اجرت المثل زن چقدر است؟
برای اجرت المثل ایام زوجیت مبلغ ثابت و یکسانی تعیین نشده است. میزان این حق به شرایط پرونده و کارهایی که زوجه انجام داده است بستگی دارد.
مدت زندگی مشترک یکی از عوامل قابل توجه است اما به‌تنهایی مبلغ اجرت‌المثل را مشخص نمی‌کند. نوع و میزان کارهای انجام‌شده و سایر اوضاع و احوال مؤثر نیز باید بررسی شود.
در پرونده‌های اجرت المثل، دادگاه معمولاً برای تعیین میزان آن از نظر کارشناس استفاده می‌کند. با این حال نظریه کارشناس به‌تنهایی جایگزین تصمیم قضایی نیست و در چارچوب رسیدگی دادگاه ارزیابی می‌شود.
برای پاسخ به پرسش‌هایی مانند «اجرت المثل زن برای ۱۰ سال زندگی مشترک چقدر است؟» باید اطلاعات پرونده بررسی شود و اعلام یک رقم قطعی بدون بررسی شرایط قابل اتکا نیست.
برای آشنایی با عوامل مؤثر بر مبلغ و نحوه ارزیابی آن، مقاله [نحوه محاسبه اجرت المثل ایام زوجیت] را بخوانید.
نحوه مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت
مطالبه اجرت‌المثل از طریق طرح دعوا و ارائه دادخواست انجام می‌شود. به طور معمول زوجه می‌تواند با مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت ، رسیدگی قضایی را آغاز کند.
بر اساس بند ۷ ماده ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، رسیدگی به دعوای اجرت‌المثل ایام زوجیت در صلاحیت دادگاه خانواده است.
پس از ثبت دادخواست، دادگاه شرایط قانونی استحقاق زوجه را بررسی می‌کند و در صورت نیاز موضوع برای تعیین میزان اجرت المثل به کارشناس ارجاع می‌شود.
برای طرح صحیح دعوا بهتر است اطلاعات مربوط به مدت زندگی مشترک، نوع کارهای انجام‌شده و سایر دلایل مؤثر در پرونده از قبل آماده شود.
برای جزئیات بیشتر درباره مراحل اقدام، مدارک و تنظیم خواسته، به مقاله [دادخواست مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت] مراجعه کنید.
آیا اجرت المثل با مهریه و شرط تنصیف دارایی قابل جمع است؟
اجرت المثل و مهریه دو حق مالی با مبانی متفاوت هستند. مطالبه اجرت المثل به‌خودی‌خود به معنای صرف‌نظر کردن از مهریه نیست.
همچنین رأی وحدت رویه شماره ۷۷۹ مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۱۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور تصریح کرده است که تعیین اجرت المثل کارهای زوجه، او را از حقوق ناشی از شرط تنصیف دارایی مندرج در عقدنامه محروم نمی‌کند. دادگاه باید با رعایت شرایط هر یک از این حقوق درباره آنها تعیین تکلیف کند.
البته برخورداری از هر حق مالی شرایط خاص خود را دارد. برای مثال تحقق شرط تنصیف دارایی به مفاد شرط مندرج در عقدنامه و شرایط اجرای آن بستگی دارد و صرف مطالبه اجرت المثل به معنای استحقاق قطعی نسبت به نصف اموال شوهر نیست.
آیا پس از فوت شوهر می‌توان اجرت المثل مطالبه کرد؟
فوت زوج به‌خودی‌خود مانع مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت نیست. در صورت وجود شرایط قانونی، امکان مطالبه این حق از محل ترکه قابل بررسی است.
در این وضعیت باید شرایط استحقاق زوجه، وضعیت ترکه و نحوه صحیح طرح دعوا بررسی شود. بنابراین فوت شوهر لزوماً به معنای از بین رفتن حق احتمالی زوجه بابت اجرت المثل ایام زوجیت نیست.
تفاوت اجرت المثل و نحله چیست؟
اجرت المثل و نحله دو عنوان حقوقی یکسان نیستند.
اجرت المثل بر مبنای تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی و با احراز شرایط مقرر در آن بررسی می‌شود. نحله نیز در چارچوب مقررات مربوط به حقوق مالی زن در طلاق و با رعایت شرایط قانونی خاص خود مطرح می‌شود.
بنابراین نمی‌توان این دو را مترادف دانست یا فرض کرد که هر زنی که اجرت المثل دریافت نمی‌کند الزاماً مستحق نحله خواهد بود.
برای آشنایی با تفاوت این دو نهاد حقوقی، مقاله [تفاوت اجرت المثل و نحله] را مطالعه کنید.
پرسش‌های متداول درباره اجرت المثل ایام زوجیت
آیا اجرت المثل به همه زنان تعلق می‌گیرد؟
خیر. زن باید شرایط مقرر در تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی را داشته باشد و استحقاق او در رسیدگی قضایی احراز شود.
آیا زن شاغل هم می‌تواند اجرت المثل مطالبه کند؟
شاغل بودن زن به‌خودی‌خود مانع مطالبه اجرت المثل نیست. نوع کارهای انجام‌شده و شرایط قانونی باید بررسی شود.
آیا زن می‌تواند در زمان ادامه زندگی مشترک اجرت المثل بگیرد؟
بله. مطالبه اجرت المثل الزاماً منوط به طلاق نیست و در صورت وجود شرایط قانونی امکان مطالبه در زمان ادامه زندگی مشترک نیز وجود دارد.
آیا اجرت المثل با مهریه متفاوت است؟
بله. این دو حق مالی مبنای قانونی متفاوتی دارند و در صورت وجود شرایط قانونی می‌توانند جداگانه مطالبه شوند.
مبلغ اجرت المثل چگونه تعیین می‌شود؟
مبلغ ثابت و یکسانی برای همه زنان وجود ندارد. دادگاه با توجه به شرایط پرونده و معمولاً با استفاده از نظر کارشناس میزان آن را تعیین می‌کند.
آیا اجرت المثل پس از فوت شوهر قابل مطالبه است؟
در صورت وجود شرایط قانونی، فوت زوج به‌خودی‌خود مانع مطالبه نیست و امکان پیگیری از محل ترکه قابل بررسی است.
مشاوره حقوقی درباره اجرت المثل ایام زوجیت
اگر قصد مطالبه اجرت المثل دارید، بهتر است پیش از طرح دعوا شرایط زندگی مشترک، کارهای انجام‌شده و دلایل قابل ارائه را بررسی کنید. همچنین اگر پرونده طلاق مطرح است، باید وضعیت سایر حقوق مالی زوجه و مفاد عقدنامه نیز مورد توجه قرار گیرد.
وکیل خانواده می‌تواند با بررسی شرایط پرونده، امکان مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت و نحوه پیگیری آن را ارزیابی کند.
برای دریافت مشاوره حقوقی خانواده درباره اجرت المثل ایام زوجیت می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی آنلاین و تلفنی وکیل‌دان استفاده کنید.