انتخاب مدت مشاوره تلفنی و ارتباط سریع با وکیل
مشاوره با وکیل ضرب و جرح عمدی و دیه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که شخصی در اثر درگیری یا حمله دیگری دچار جراحت، شکستگی، کبودی یا آسیب جسمی شده باشد یا به اتهام ایراد ضرب و جرح عمدی تحت تعقیب قرار گرفته باشد. در این پرونده‌ها باید مشخص شود که رفتار ارتکابی از نظر قانونی چه عنوانی دارد، آیا امکان قصاص عضو وجود دارد، چه میزان دیه یا ارش قابل مطالبه است و آیا مرتکب علاوه بر پرداخت دیه به مجازات تعزیری نیز محکوم می‌شود.
برخلاف تصور برخی افراد، هر درگیری و هر صدمه بدنی الزاماً مجازات یکسانی ندارد. نوع آسیب، عمدی بودن رفتار، وسیله ارتکاب جرم، رابطه میان رفتار و نتیجه، دلایل اثباتی و شرایط قانونی قصاص یا مجازات تعزیری در تعیین نتیجه پرونده مؤثر است.
در این مقاله از وکیل‌دان به بررسی مجازات ضرب و جرح عمدی، نحوه شکایت از ضارب، نقش پزشکی قانونی، شرایط مطالبه دیه و ارش و راهکارهای دفاع در این پرونده‌ها می‌پردازیم.
مجازات ضرب و جرح عمدی چیست؟
مجازات ضرب و جرح عمدی با توجه به نوع صدمه و شرایط پرونده ممکن است شامل قصاص عضو، پرداخت دیه یا ارش و در موارد مقرر قانونی مجازات تعزیری باشد.
مطابق ماده ۳۸۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ مجازات جنایت عمدی بر عضو در صورت درخواست مجنی‌علیه یا ولی او و وجود سایر شرایط مقرر قانونی قصاص است. اگر قصاص جایز یا ممکن نباشد یا شرایط قانونی آن فراهم نشود، حسب مورد مقررات دیه و تعزیر اعمال می‌شود.
همچنین مطابق ماده ۶۱۴ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، در صورت تحقق شرایط مقرر در این ماده برای برخی صدمات شدید عمدی که قصاص در آنها امکان‌پذیر نیست، مرتکب به حبس تعزیری درجه شش محکوم می‌شود. در صورتی که جرح به نتایج شدید مذکور در این ماده منتهی نشود اما با اسلحه یا چاقو و امثال آن ارتکاب یابد نیز تبصره ماده شرایط خاصی برای مجازات حبس مقرر کرده است.
بنابراین برای تعیین مجازات نمی‌توان صرفاً به عمدی بودن درگیری یا وجود جراحت اکتفا کرد و باید جزئیات پرونده بررسی شود.
برای مطالعه بیشتر می توانید مقاله ایراد صدمه بدنی عمدی را نیز مطالعه کنید.
ضرب و جرح عمدی از نظر قانون چیست؟
ضرب و جرح عمدی به رفتار عمدی شخصی گفته می‌شود که به جسم دیگری آسیب وارد می‌کند. در اصطلاح رایج میان مردم از ضرب برای صدماتی مانند کوفتگی و کبودی و از جرح برای آسیب‌هایی مانند بریدگی و پارگی استفاده می‌شود. با این حال عنوان قانونی و آثار هر صدمه باید با توجه به ماهیت آن و مقررات مربوط تعیین شود.
مطابق ماده ۲۸۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ جنایت بر نفس و عضو و منفعت به سه نوع عمدی و شبه‌عمدی و خطای محض تقسیم می‌شود.
بر اساس ماده ۲۹۰ همین قانون جنایت در موارد مقرر در آن ماده عمدی محسوب می‌شود. از جمله در صورتی که مرتکب قصد ایراد جنایت بر دیگری را داشته باشد و جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود یا عمداً رفتاری انجام دهد که نوعاً موجب جنایت واقع‌شده یا نظیر آن می‌شود و به این ویژگی آگاه و متوجه باشد.
در نتیجه صرف وقوع آسیب بدنی برای احراز جنایت عمدی کافی نیست و قصد مرتکب و شرایط قانونی رفتار او باید بررسی شود.
مجازات ضرب و جرح عمدی چگونه تعیین می‌شود؟
مجازات ضرب و جرح عمدی به شدت صدمه و شرایط قانونی پرونده بستگی دارد. مهم‌ترین حالت‌ها عبارت‌اند از:
۱. ضرب و جرح عمدی با امکان قصاص عضو
مطابق ماده ۳۸۶ قانون مجازات اسلامی در جنایت عمدی بر عضو، در صورت درخواست مجنی‌علیه یا ولی او و وجود شرایط مقرر قانونی امکان قصاص عضو وجود دارد.
البته قصاص عضو تابع شرایط اختصاصی است و در همه موارد صدمه بدنی قابل اجرا نیست. رعایت تساوی در قصاص و نبود موانع قانونی از جمله موضوعاتی است که باید بررسی شود.
در مواردی که قصاص ممکن نباشد یا شرایط قانونی آن فراهم نشود، حسب مورد نوبت به بررسی دیه و سایر مجازات‌های قانونی می‌رسد.
۲. ضرب و جرح عمدی همراه با پرداخت دیه
مطابق ماده ۴۴۸ قانون مجازات اسلامی دیه مالی است که برای جنایت بر نفس یا عضو یا منفعت به میزان مقرر قانونی تعیین شده است. این ماده موارد جنایت عمدی را نیز در بر می‌گیرد که به هر دلیلی قصاص ندارد.
بر اساس ماده ۴۵۰ همین قانون در جنایت عمدی که قصاص جایز یا ممکن نیست در صورت درخواست مجنی‌علیه یا ولی دم دیه پرداخت می‌شود مگر آنکه به نحو دیگری مصالحه شود.
بنابراین در پرونده‌های ضرب و جرح عمدی ممکن است مرتکب به پرداخت دیه محکوم شود. میزان آن نیز به نوع صدمه و مقررات مربوط بستگی دارد.
۳. مجازات حبس در ضرب و جرح عمدی
در برخی پرونده‌ها پرداخت دیه تنها نتیجه کیفری پرونده نیست و امکان محکومیت مرتکب به مجازات تعزیری نیز وجود دارد.
ماده ۶۱۴ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، درباره برخی موارد ایراد عمدی ضرب یا جرح که موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضو یا مرض دائمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل شود، در صورت عدم امکان قصاص و تحقق شرایط قانونی مربوط، مجازات حبس درجه شش را مقرر کرده است.
تبصره این ماده نیز درباره جرحی که به نتایج مذکور منتهی نشده اما با اسلحه یا چاقو و امثال آن ارتکاب یافته، حکم خاص دارد.
در اعمال این ماده باید شرایط قانونی آن و اصلاحات بعدی بررسی شود. صرف وقوع هرگونه ضرب یا جرح عمدی لزوماً به معنای تحقق جرم موضوع ماده ۶۱۴ نیست.
دیه ضرب و جرح عمدی چگونه محاسبه می‌شود؟
یکی از پرسش‌های متداول در پرونده‌های ضرب و جرح این است که دیه کبودی و سیاهی بدن یا دیه شکستگی استخوان و سایر آسیب‌های جسمی چقدر است.
پاسخ این سؤال به نوع صدمه و مقررات قانونی مربوط بستگی دارد. برای محاسبه دقیق دیه باید مشخص شود که آسیب واردشده از چه نوعی است و آیا برای آن در قانون دیه مقدر تعیین شده یا تعیین میزان جبران مالی به ارش نیاز دارد.
دیه کبودی و تغییر رنگ پوست
برای تغییر رنگ پوست در اثر صدمه بدنی مقررات خاصی در قانون مجازات اسلامی وجود دارد. میزان دیه به رنگ ایجادشده و محل آسیب بستگی دارد و نباید برای تمام کبودی‌ها یک مبلغ ثابت در نظر گرفت.
تشخیص نوع صدمه و ارتباط آن با حادثه در تعیین دیه اهمیت دارد.
دیه جراحت و بریدگی
جراحت‌های واردشده به بدن بر اساس نوع و عمق و محل آنها ممکن است مشمول دیه‌های متفاوتی باشند.
در قانون مجازات اسلامی برای انواعی از جراحت‌ها از جمله حارصه و دامیه و متلاحمه و موضحه و جراحات شدیدتر احکام خاصی مقرر شده است. تشخیص عنوان قانونی جراحت باید با توجه به مقررات مربوط و مستندات پزشکی انجام شود.
دیه شکستگی استخوان
شکستگی استخوان نیز بر اساس نوع استخوان و میزان آسیب و مقررات مربوط محاسبه می‌شود. در برخی موارد علاوه بر شکستگی ممکن است صدمه دیگری نیز ایجاد شده باشد که بررسی جداگانه آن ضروری است.
برای مثال شکستگی استخوان بینی یا دست یا پا را نمی‌توان بدون بررسی گزارش پزشکی قانونی و شرایط قانونی با یک مبلغ یکسان ارزیابی کرد.
ارش صدمات بدنی
بر اساس ماده ۴۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ ارش دیه غیرمقدری است که میزان آن در شرع تعیین نشده است. دادگاه با توجه به نوع و کیفیت جنایت و تأثیر آن بر سلامت مجنی‌علیه و میزان خسارت وارده و با لحاظ دیه مقدر و جلب نظر کارشناس میزان آن را تعیین می‌کند.
بنابراین هرگاه برای آسیب واردشده میزان مشخصی به عنوان دیه مقدر وجود نداشته باشد، ممکن است تعیین ارش مطرح شود.
آیا برای چند جراحت دیه جداگانه تعیین می‌شود؟
پاسخ این پرسش به نوع و محل آسیب‌ها و رابطه میان آنها بستگی دارد. مطابق ماده ۵۴۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در شرایط مقرر در این ماده برای آسیب‌های متعدد دیه جداگانه تعیین می‌شود.
با این حال در برخی موارد قانونی میان دیه صدمات یا آسیب به عضو و منفعت بدن تداخل وجود دارد. ازاین‌رو تعداد ضربات به تنهایی معیار تعیین تعداد دیه‌ها نیست و باید مقررات مربوط به هر صدمه بررسی شود.
آیا دیه ضرب و جرح عمدی با رضایت شاکی از بین می‌رود؟
رضایت شاکی می‌تواند بر ادامه رسیدگی و حقوق ناشی از جنایت تأثیر بگذارد اما آثار آن به مفاد رضایت‌نامه و حدود گذشت بستگی دارد.
باید میان گذشت از شکایت کیفری و اسقاط حق مطالبه دیه یا مصالحه درباره آن تفاوت گذاشت. در پرونده‌ای که مجنی‌علیه صرفاً اعلام می‌کند از شکایت خود گذشت کرده است، لازم است متن دقیق اظهارات و توافق طرفین بررسی شود تا مشخص شود آیا حق مطالبه دیه نیز ساقط شده یا خیر.
همچنین در صورت وجود جنبه عمومی جرم، گذشت شاکی لزوماً موجب پایان تمام آثار کیفری پرونده نخواهد شد. نتیجه نهایی به عنوان اتهام و مقررات حاکم بر آن بستگی دارد.
نحوه شکایت از ضرب و جرح عمدی
اگر شخصی مورد ضرب و جرح قرار گرفته است، برای پیگیری قانونی بهتر است اقدامات زیر را انجام دهد.
مرحله اول: مراجعه به پزشکی قانونی
پس از دریافت خدمات درمانی لازم، برای ثبت و ارزیابی صدمات به پزشکی قانونی مراجعه کنید. در صورت وجود معرفی‌نامه قضایی باید مطابق دستور مرجع رسیدگی اقدام شود.
گزارش پزشکی قانونی در تشخیص نوع صدمه و میزان آسیب اهمیت دارد. با این حال این گزارش به تنهایی در تمام پرونده‌ها برای اثبات انتساب ضرب و جرح به شخص معین کافی نیست.
مرحله دوم: جمع‌آوری دلایل و مدارک
مدارکی که بسته به شرایط پرونده می‌توانند مفید باشند عبارت‌اند از:
- گزارش پزشکی قانونی و مدارک درمانی
- تصاویر صدمات در صورت امکان ثبت معتبر آنها
- مشخصات شهود و مطلعان حادثه
- فیلم دوربین‌های مداربسته یا سایر مستندات تصویری قابل استناد
- پیام‌ها و مکاتبات مرتبط با واقعه
- گزارش مأموران انتظامی در صورت حضور در محل
اصالت و اعتبار هر دلیل باید مطابق مقررات قانونی بررسی شود.
مرحله سوم: ثبت شکایت کیفری
شاکی می‌تواند با شرح دقیق واقعه و معرفی دلایل و مستندات خود، شکایت کیفری را از طریق مسیر قانونی مربوط ثبت کند. پس از ثبت شکایت، پرونده حسب مورد برای تحقیقات و رسیدگی به مرجع صالح ارجاع می‌شود.
در شکواییه باید زمان و مکان حادثه و شرح رفتار مرتکب و نوع صدمات و ادله موجود تا حد امکان روشن بیان شود.
مرحله چهارم: پیگیری تحقیقات و رسیدگی قضایی
در جریان رسیدگی ممکن است از طرفین تحقیق شود و گزارش پزشکی قانونی یا سایر دلایل مورد بررسی قرار گیرد. در صورت نیاز نیز مقام قضایی می‌تواند دستور انجام تحقیقات یا اخذ نظر کارشناسی را صادر کند.
اگر انتساب رفتار مجرمانه و سایر شرایط قانونی احراز شود، مرجع قضایی بر اساس عنوان مجرمانه و ادله موجود تصمیم مقتضی اتخاذ می‌کند.
آیا گزارش پزشکی قانونی برای اثبات ضرب و جرح کافی است؟
گزارش پزشکی قانونی یکی از دلایل مهم برای اثبات نوع و میزان صدمه بدنی است. با این حال باید میان اثبات وقوع صدمه و اثبات اینکه صدمه را شخص معینی وارد کرده است تفاوت گذاشت.
ممکن است گزارش پزشکی قانونی وقوع جراحت را تأیید کند اما برای انتساب آن به متهم به دلایل دیگری نیز نیاز باشد.
در مقابل ممکن است اظهارات شهود یا فیلم حادثه یا سایر قرائن در کنار گزارش پزشکی قانونی در احراز موضوع مؤثر باشند. ارزش و کفایت این دلایل در هر پرونده با توجه به مجموع محتویات آن ارزیابی می‌شود.
اگر متهم به ضرب و جرح عمدی هستید چگونه دفاع کنید؟
اگر شخصی به اتهام ضرب و جرح عمدی تحت تعقیب قرار گرفته است، لازم است پیش از هرگونه اقرار یا توافق درباره موضوع پرونده، دلایل و شرایط قانونی اتهام را بررسی کند.
مهم‌ترین محورهای دفاعی در این پرونده‌ها عبارت‌اند از:
۱. بررسی انتساب صدمه به متهم
باید بررسی شود که آیا دلایل موجود برای انتساب صدمه به متهم کافی است یا خیر. صرف وجود جراحت در بدن شاکی به تنهایی ثابت نمی‌کند که متهم آن را ایجاد کرده است.
۲. بررسی عمدی بودن رفتار
عمدی بودن جنایت تابع ضوابط مواد ۲۸۹ و ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی است. بنابراین باید نوع رفتار و قصد مرتکب و سایر شرایط مقرر در قانون بررسی شود.
۳. بررسی دفاع مشروع
اگر رفتار متهم در شرایط دفاع مشروع انجام شده باشد، امکان استناد به ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با رعایت شرایط مقرر در آن قابل بررسی است.
صرف ادعای دفاع از خود برای احراز دفاع مشروع کافی نیست و شرایط قانونی از جمله ضرورت رفتار دفاعی و سایر ضوابط این ماده باید احراز شود.
۴. بررسی رابطه میان رفتار و صدمه
در برخی پرونده‌ها ممکن است درباره منشأ آسیب یا رابطه آن با رفتار منتسب به متهم اختلاف وجود داشته باشد. در این موارد باید گزارش‌های پزشکی و اظهارات طرفین و سایر مستندات بررسی شود.
۵. بررسی عنوان قانونی اتهام و میزان دیه
ممکن است درباره نوع جراحت یا میزان دیه و ارش اختلاف وجود داشته باشد. بررسی گزارش پزشکی قانونی و مقررات مربوط به دیات می‌تواند در تعیین دقیق مسئولیت قانونی مؤثر باشد.
دفاع مؤثر باید بر واقعیت‌های پرونده و دلایل موجود استوار باشد و از طرح ادعاهای بدون پشتوانه خودداری شود.
ضرب و جرح عمدی با چاقو یا سلاح چه مجازاتی دارد؟
استفاده از چاقو یا سلاح در ارتکاب ضرب و جرح ممکن است بر عنوان مجرمانه و مجازات قانونی اثر بگذارد.
مطابق تبصره ماده ۶۱۴ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی در شرایط مقرر در آن، اگر جرح به نتایج شدید مذکور در متن ماده منتهی نشود اما آلت جرح اسلحه یا چاقو و امثال آن باشد، مجازات حبس مقرر در تبصره قابل بررسی است.
علاوه بر این، اگر رفتار ارتکابی مشمول عنوان مجرمانه مستقل دیگری نیز باشد، باید شرایط تحقق و آثار قانونی آن جداگانه بررسی شود.
بنابراین برای تعیین مجازات پرونده‌ای که در آن از چاقو یا وسیله مشابه استفاده شده است، اطلاع از نوع وسیله و نحوه استفاده از آن و نتیجه رفتار ضروری است.
بریا مطالعه بیشتر می توانید صفحه ضرب و جرح عمدی با چاقو و شرایط و مجازات آن را مطالعه کنید .
تفاوت ضرب و جرح عمدی با نزاع دسته‌جمعی
ضرب و جرح عمدی و شرکت در نزاع دسته‌جمعی دو عنوان قانونی متفاوت هستند و نباید آنها را یکسان دانست.
در پرونده ضرب و جرح عمدی باید رفتار منتسب به شخص و صدمه واردشده و شرایط قانونی مسئولیت او بررسی شود. در مقابل ماده ۶۱۵ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی درباره شرکت در منازعه دسته‌جمعی و مجازات آن در صورت تحقق شرایط مقرر قانونی است.
در یک حادثه ممکن است رفتارهای اشخاص از نظر قانونی عناوین متفاوتی داشته باشد. بنابراین حضور در محل درگیری به تنهایی برای تعیین مسئولیت کیفری هر شخص کافی نیست و نقش و رفتار او باید بررسی شود.
آیا برای مطالبه دیه باید شکایت کیفری مطرح کرد؟
مسیر مطالبه دیه به شرایط پرونده و نحوه طرح موضوع بستگی دارد. در بسیاری از پرونده‌های ضرب و جرح، مطالبه دیه در جریان رسیدگی کیفری و با رعایت تشریفات قانونی پیگیری می‌شود.
در مواردی که قصاص جایز یا ممکن نیست، ماده ۴۵۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ پرداخت دیه را در صورت درخواست مجنی‌علیه یا ولی دم مقرر کرده است.
برای پیگیری صحیح حق مطالبه دیه لازم است نوع صدمه و مستندات موجود و وضعیت رسیدگی قضایی بررسی شود. همچنین نباید بدون بررسی مقررات مربوط، درباره مهلت یا شیوه طرح مطالبه در همه پرونده‌ها یک حکم یکسان ارائه کرد.
برای محاسبه دیه ضرب و جرح چه اطلاعاتی لازم است؟
برای برآورد دقیق‌تر دیه باید اطلاعات زیر بررسی شود:
- نوع صدمه مانند کبودی یا بریدگی یا شکستگی
- محل آسیب در بدن
- تعداد و نوع جراحات
- نتیجه معاینه و گزارش پزشکی قانونی
- وجود آسیب دائمی یا نقص عضو یا اختلال در عملکرد عضو
- تاریخ وقوع جنایت و مقررات قابل اعمال
- وجود صدمات متعدد و احتمال تداخل دیات
مبلغ نهایی باید بر اساس مقررات قانونی و مستندات پرونده تعیین شود. اعلام یک مبلغ قطعی صرفاً بر اساس عنوان کلی «ضرب و جرح» ممکن است گمراه‌کننده باشد.
چرا در پرونده ضرب و جرح عمدی با وکیل کیفری مشورت کنیم؟
پرونده‌های ضرب و جرح ممکن است علاوه بر مطالبه دیه، موضوعاتی مانند قصاص عضو و مجازات تعزیری و دفاع مشروع و اختلاف در انتساب صدمه را نیز در بر بگیرند.
وکیل کیفری با بررسی مدارک و شرح حادثه می‌تواند در شناسایی عنوان قانونی رفتار و ارزیابی دلایل و تنظیم شکواییه یا لایحه دفاعیه و پیگیری حقوق قانونی موکل نقش مؤثری داشته باشد.
اگر شاکی هستید، بررسی مدارک می‌تواند به روشن شدن مسیر مطالبه دیه و پیگیری شکایت کمک کند. اگر متهم هستید، بررسی دقیق ادله و شرایط قانونی اتهام برای تنظیم دفاع مناسب اهمیت دارد.
پرسش‌های متداول درباره ضرب و جرح عمدی و دیه
آیا هر ضرب و جرح عمدی موجب حبس می‌شود؟
خیر. مجازات به نوع صدمه و شرایط قانونی پرونده بستگی دارد. در برخی موارد قصاص یا دیه مطرح است و در موارد مقرر قانونی امکان مجازات تعزیری نیز وجود دارد.
آیا برای کبودی بدن دیه تعیین می‌شود؟
در صورت احراز صدمه و انطباق آن با مقررات قانونی، برای تغییر رنگ پوست ممکن است دیه تعیین شود. میزان آن به نوع تغییر رنگ و محل آسیب و ضوابط قانونی مربوط بستگی دارد.
آیا پزشکی قانونی میزان دیه را تعیین می‌کند؟
پزشکی قانونی در تشخیص و ارزیابی صدمات نقش کارشناسی دارد. تعیین نهایی دیه یا ارش و صدور حکم در صلاحیت مرجع قضایی است.
اگر شاکی رضایت بدهد آیا متهم آزاد می‌شود؟
رضایت شاکی به تنهایی پاسخ قطعی این سؤال نیست. اثر آن به عنوان اتهام و وضعیت پرونده و حدود گذشت بستگی دارد. ممکن است حقوق خصوصی یا جنبه عمومی پرونده همچنان نیازمند بررسی باشد.
آیا برای ضرب و جرح با چاقو دیه و حبس هر دو ممکن است؟
بله. با توجه به شرایط قانونی و نوع صدمه ممکن است علاوه بر دیه یا سایر آثار مربوط به جنایت، مجازات تعزیری نیز اعمال شود. تحقق شرایط ماده ۶۱۴ و تبصره آن باید جداگانه بررسی شود.
برای شکایت از ضارب چه مدارکی لازم است؟
مدارک درمانی و گزارش پزشکی قانونی و مشخصات شهود و سایر دلایل مرتبط می‌توانند در رسیدگی مؤثر باشند. مدارک لازم به جزئیات پرونده بستگی دارد.
مشاوره با وکیل ضرب و جرح عمدی و دیه در وکیل دان
اگر درگیر پرونده ضرب و جرح عمدی هستید یا قصد دارید دیه صدمات واردشده را مطالبه کنید، بررسی دقیق موضوع پیش از هرگونه توافق یا اقدام قضایی می‌تواند از تضییع حقوق شما جلوگیری کند.
در وکیل دان امکان دریافت مشاوره با وکیل کیفری وکیل پایه یک دادگستری برای بررسی ابعاد کیفری پرونده و ارزیابی دلایل و شناخت مسیر قانونی پیگیری موضوع فراهم است.
برای دریافت مشاوره می‌توانید از بخش مشاوره حقوقی آنلاین و تلفنی وکیل دان اقدام کنید.
وکیل‌دان؛ همراه شما برای شناخت حقوق قانونی و انتخاب مسیر صحیح پیگیری پرونده.