ترک انفاق یکی از موضوعات مهم حقوق خانواده است که زمانی مطرح میشود که شوهر با وجود شرایط قانونی از پرداخت نفقه زن خودداری کند.
اما هر مورد عدم پرداخت نفقه الزاماً به معنای تحقق جرم ترک انفاق نیست.
برای تحقق مسئولیت کیفری باید شرایط مقرر در قانون وجود داشته باشد. به همین دلیل اگر شوهر نفقه پرداخت نمیکند بهتر است پیش از طرح شکایت بررسی شود که آیا شرایط قانونی ترک انفاق در پرونده وجود دارد یا خیر.
ترک انفاق چیست؟
ترک انفاق به طور کلی به خودداری از پرداخت نفقه شخص واجبالنفقه در شرایطی گفته میشود که قانون برای آن ضمانت اجرای کیفری پیشبینی کرده است.
مهمترین مقرره در خصوص این جرم زن ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ است.
مطابق این ماده در صورت وجود استطاعت مالی زوج و تمکین زن و سایر شرایط قانونی، خودداری از پرداخت نفقه میتواند موجب مسئولیت کیفری شود.
شرایط تحقق ترک انفاق
برای بررسی اینکه آیا رفتار شوهر میتواند مصداق ترک انفاق باشد باید چند موضوع بررسی شود.
۱. وجود رابطه زوجیت
در مورد ترک انفاق زن معمولاً رابطه زوجیت دائم و تکلیف قانونی زوج به پرداخت نفقه مطرح است.
۲. استحقاق زن برای دریافت نفقه
باید بررسی شود که زن مطابق قانون مستحق دریافت نفقه بوده است.
۳. تمکین زن
موضوع تمکین در پرونده نفقه اهمیت دارد و دفاعیات مربوط به عدم تمکین نیز باید بررسی شود. در صورت عدم تمکین موضوع جنبه کیفری و حتی حقوقی ندارد .
۴. استطاعت مالی زوج
مطابق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده استطاعت مالی زوج در تحقق جرم اهمیت دارد.
بنابراین وضعیت درآمد و توان مالی مرد میتواند از موضوعات مهم پرونده باشد. در صورتی که مرد استطاعت و توانایی مالی برای پرداخت نفقه نداشته باشد جنبه کیفری جرم ترک انفاق محرز نمی گردد.
۵. خودداری از پرداخت
باید مشخص شود که زوج با وجود شرایط قانونی از پرداخت نفقه خودداری کرده است.
مجازات ترک انفاق چیست؟
مجازات ترک انفاق در ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده تعیین شده است.
مطابق این ماده شخصی که با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجبالنفقه امتناع کند با ضمانت اجرای کیفری مقرر در همان ماده مواجه خواهد شد.
ماده۵۳ ـ هرکس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود. تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و درصورت گذشت وی از شکایت در هر زمان تعقیب جزایی یا اجرای مجازات موقوف می شود. تبصره ـ امتناع از پرداخت نفقه زوجه ای که به موجب قانون مجاز به عدم تمکین است و نیز نفقه فرزندان ناشی از تلقیح مصنوعی یا کودکان تحت سرپرستی مشمول مقررات این ماده است.
در عین حال تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و گذشت وی نیز مطابق همان ماده آثار قانونی خود را دارد.
آیا برای ترک انفاق باید ابتدا دادخواست نفقه بدهیم؟
الزامی نیست که در تمام پروندهها ابتدا حکم حقوقی نفقه گرفته شود و سپس شکایت ترک نفقه مطرح شود.
اما اینکه در یک پرونده مشخص بهتر است ابتدا مطالبه نفقه انجام شود یا شکایت کیفری مطرح شود به شرایط پرونده بستگی دارد.
این موضوع یکی از مواردی است که مشاوره پیش از اقدام میتواند از انتخاب مسیر نامناسب جلوگیری کند.
تفاوت شکایت ترک انفاق با مطالبه نفقه
هدف این دو اقدام متفاوت است.
در مطالبه نفقه هدف اصلی دریافت حق مالی زن است.
اما در شکایت ترک انفاق موضوع تعقیب کیفری رفتار زوج در صورت وجود شرایط قانونی است.
بنابراین اگر زن فقط به دنبال دریافت نفقههای پرداختنشده باشد باید مسیر مطالبه نفقه حقوقی را پیگیری کند.
اگر شرایط کیفری نیز وجود داشته باشد موضوع از نظر کیفری قابل پیگری و تعقیب است.
برای مطالعه مراحل مطالبه حق مالی میتوانید مقاله مطالبه نفقه را نیز مطالعه کنید.
آیا عدم تمکین زن باعث رد شکایت ترک انفاق میشود؟
موضوع تمکین یکی از مهمترین دفاعیات زوج در این پروندههاست.
مطابق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی اگر زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.
بنابراین در پرونده عدم پرداخت نفقه باید وضعیت تمکین و دلایل زن و شوهر روشن شود.
از سوی دیگر اگر زن برای عدم تمکین خود دلیل قانونی داشته باشد موضوع میتواند متفاوت باشد.
به همین دلیل بهتر است دفاع مربوط به تمکین بدون بررسی جزئیات پرونده پذیرفته یا رد نشود.
آنچه که محرز است اینکه در صورت عدم تمکین شوهر محکوم نخواهد شد.
آیا ترک انفاق باعث طلاق میشود؟
عدم پرداخت نفقه در شرایط مقرر میتواند علاوه بر جنبه کیفری در موضوع طلاق نیز اهمیت داشته باشد.
ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی در شرایطی که شوهر از پرداخت نفقه خودداری کند و الزام وی به پرداخت ممکن نباشد امکان مراجعه زن به حاکم برای طلاق را پیشبینی کرده است.
بنابراین میان شکایت ترک انفاق و طلاق به دلیل عدم پرداخت نفقه ارتباط وجود دارد اما این دو دعوا از نظر هدف و شرایط یکی نیستند.
چگونه برای ترک انفاق شکایت کنیم؟
در صورت وجود شرایط قانونی و عدم پرداخت نفقه توسط شوهر میتوان از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی نسبت به ثبت شکواییه اقدام کرد.
در شکواییه باید مشخصات طرفین و شرح رفتار مورد شکایت به صورت روشن بیان شود.
همچنین بهتر است مدارک و مستندات مرتبط با زوجیت و وضعیت پرداخت نفقه ارائه شود.
مشاوره با وکیل ترک انفاق
پرونده ترک انفاق از جمله پروندههایی است که نتیجه آن به جزئیات رابطه زوجین و وضعیت مالی شوهر وابسته است.
اگر شوهر شما نفقه پرداخت نمیکند بهتر است پیش از تنظیم شکواییه مشخص شود که آیا شرایط قانونی جرم وجود دارد و آیا همزمان باید مطالبه نفقه نیز انجام شود یا خیر.
برای بررسی شرایط پرونده میتوانید با وکیل خانواده سایت وکیل دان مشاوره تلفنی یا آنلاین دریافت کنید.
