یکی از سؤالات پرتکرار در مشاوره حقوق خانواده این است که آیا نفقه در دوران عقد به زن تعلق می گیرد؟
بسیاری از زوجین عقد کردهاند اما هنوز زندگی مشترک را شروع نکردهاند. در این شرایط گاهی شوهر تصور میکند چون همسرش هنوز به خانه مشترک نیامده است تکلیفی برای پرداخت نفقه ندارد.
اما پاسخ به این سؤال به وضعیت حقوقی زوجین و بهویژه موضوع تمکین و حق حبس بستگی دارد.
آیا در دوران عقد نفقه به زن تعلق میگیرد؟
در عقد دائم اصل تکلیف شوهر به پرداخت نفقه از قانون مدنی ناشی میشود.
ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی مقرر کرده است که در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهر است.
بنابراین صرف اینکه زوجین هنوز مراسم عروسی برگزار نکردهاند یا زندگی مشترک خود را آغاز نکردهاند بهتنهایی برای پاسخ به تمام مسائل مربوط به نفقه کافی نیست.
باید بررسی شود که زن و شوهر در چه وضعیتی قرار دارند و آیا زن از نظر قانونی مستحق دریافت نفقه است.
اگر زن هنوز به خانه شوهر نرفته باشد نفقه دارد؟
این موضوع یکی از مهمترین اختلافات دوران عقد است.
گاهی زوجین بعد از عقد برای مدتی جدا از یکدیگر زندگی میکنند و زن هنوز به منزل شوهر نرفته است.
باید گفت به محض اینکه خطبه عقد جاری شد زن مستحق دریافت نفقه می باشد . بنابراین صرف اینکه هنوز زوجین زندگی مشترک را در زیر یک سقف آغاز نکرده باشند دلیل عدم پرداخت نفقه نیست . زوج موظف است از لحظه شروع نکاح نسبت به پرداخت نفقه همسرش اقدام کند.
حق حبس زن در دوران عقد چیست؟
یکی از مهمترین موضوعات در دوران عقد حق حبس زن است.
مطابق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی زن میتواند تا زمانی که مهر او تسلیم نشده است از ایفای وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود.
بنابراین زن میتواند با استناد به حق حبس از تمکین خودداری کند و در عین حال حق نفقه او باقی باشد.
در واقع در حق حبس چنانچه زوجه دوشیزه باشد می تواند از تمکین خودداری کند و نفقه هم دریافت کند.
آیا باکره بودن زن در دوران عقد باعث تعلق نفقه میشود؟
برای تشخیص اینکه زن میتواند بدون شروع زندگی مشترک نفقه دریافت کند یا خیر باید شرایط عقد و وضعیت مهریه و تمکین بررسی شود.
در صورتی که زوجه دوشیزه و باکره باشد نفقه به او تعلق می گرد. چرا که یکی از مواردی که موجب می شود نفقه به زن تعلق نگیرد عدم تمکین است در حالیکه در دوران عقد و با ظرط دوشیزه بودن زوجه موجبی برای تمکین زوجه نخواهد بود .
بنابراین اگر زوجه در دوران عقد تمکین خاص کند یعنی رابطه زناشویی داشته باشد همچنان مستحق نفقه است ولی اگر از تمکین خودداری کند دیگر در دوران عقد مستحق نفقه نخواهد بود.
یک مورد که باید توجه نمایید اینکه اگر زن تمکین خاص کند و دوشیزه نباشد مرد می تواند دادخواست الزام به تمکین دهد و در این صورت حتی بدون مراسم عروسی نیز زن باشد در منزلی که شوهر تعیین می کند تمکین کند در غیر اینصورت زن مستحق درایففت نفقه نخواهد بود.
اگر زن شاغل باشد آیا در دوران عقد نفقه دارد؟
داشتن شغل و درآمد شخصی زن بهخودیخود تکلیف قانونی شوهر به پرداخت نفقه را از بین نمیبرد.
مبنای تکلیف زوج به نفقه در عقد دائم قانون است.
بنابراین اشتغال زن به تنهایی موجب سقوط نفقه نمیشود.
مرد موظف است که حتی به همسر شاغل خود نیز نفقه را پرداخت کند.
نفقه چگونه مطالبه میشود؟
اگر زن معتقد باشد نفقه او پرداخت نشده است میتواند مطابق مقررات برای مطالبه آن اقدام کند.
با توجه به شرایط پرونده ممکن است موضوع از طریق دادخواست مطالبه نفقه حقوقی و یا به صورت کیفری تحت عنوان ترک انفاق پیگیری شود.
در پروندههایی که درباره تمکین یا حق حبس اختلاف وجود دارد باید این موضوعات نیز در جریان رسیدگی بررسی شود.
به همین دلیل تنظیم دادخواست بدون توجه به وضعیت واقعی زوجین ممکن است موجب ایجاد دفاعیات جدی از سوی شوهر شود.
آیا نفقه از زمان عقد محاسبه میشود؟
این موضوع نیازمند بررسی شرایط است و نمیتوان برای همه زوجین یک تاریخ واحد تعیین کرد. در واقع همانطوریکه گفتهشد به محض عقد نکاح زن مستحق نفقه خواهد بود.
اصل تکلیف قانونی زوج در عقد دائم مطرح است اما استحقاق زن برای دریافت نفقه و وضعیت تمکین و حق حبس و غیره باید در دوره مورد مطالبه بررسی شود.
بنابراین اگر زن قصد مطالبه نفقه از دوران عقد را دارد بهتر است تاریخ عقد و وضعیت زوجین در دوره مورد نظر دقیقاً بررسی شود.
اگر شوهر نفقه ندهد چه کنیم؟
در چنین شرایطی ابتدا باید مشخص شود:
- عقد دائم است یا موقت؟
- زوجه دوشیزه است یا خیر
- آیا موضوع حق حبس مطرح است؟
- مهریه حال است یا شرایط دیگری دارد؟
- آیا شوهر ادعای عدم تمکین دارد؟
- آیا قبلاً دعوای الزام به تمکین مطرح شده است؟
پاسخ این سؤالات میتواند مسیر اقدام را تغییر دهد.
اگر هدف شما دریافت نفقه است میتوانید مقاله مطالبه نفقه را نیز مطالعه کنید.
آیا عدم پرداخت نفقه در دوران عقد جرم است؟
در صورت وجود شرایط مقرر قانونی ممکن است موضوع ترک انفاق نیز مطرح شود.
ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده تحقق مسئولیت کیفری را در شرایطی از جمله استطاعت مالی زوج و تمکین زن مورد توجه قرار داده است.
بنابراین در دوران عقد نیز برای بررسی امکان شکایت ترک انفاق باید شرایط قانونی پرونده بررسی شود.
مشاوره با وکیل درباره نفقه دوران عقد
پروندههای نفقه در دوران عقد معمولاً به دلیل موضوعاتی مانند حق حبس و عدم شروع زندگی مشترک حساستر از یک پرونده ساده نفقه هستند.
اگر در دوران عقد هستید و درباره نفقه یا حق حبس خود سؤال دارید بهتر است پیش از طرح دعوا وضعیت پرونده بررسی شود.
وکلای خانواده سایت وکیل دان میتوانند درباره شرایط مطالبه نفقه در دوران عقد و نحوه اقدام قانونی به شما مشاوره تلفنی یا آنلاین ارائه کنند.
