الزام به تهیه مسکن

در این مقاله ضمن بررسی شرایط الزام به تهیه مسکن مستقل توسط زوج ، دو نمونه لایحه دفاعیه و تجدیدنظرخواهی در این زمینه ارائه می‌شود.

تهیه مسکن مناسب برای زندگی مشترک از وظایف قانونی زوج است و زوجه در صورت فراهم نبودن مسکن متناسب با شرایط زندگی و شأن خود می‌تواند از طریق دادگاه الزام زوج به تهیه مسکن را درخواست کند. با این حال در هر پرونده باید وضعیت زندگی مشترک و شرایط قانونی طرفین بررسی شود.

بر اساس ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی مسکن از اجزای نفقه زوجه محسوب می‌شود. بنابراین اگر زوج مسکن متناسب و قابل استفاده برای زندگی مشترک فراهم نکرده باشد، زوجه می‌تواند با طرح دعوای حقوقی خواستار انجام این تکلیف شود.

از سوی دیگر اگر زوج مدعی باشد که مسکن مناسب را فراهم کرده و زوجه بدون عذر موجه زندگی مشترک را ترک کرده است، می‌تواند با ارائه مدارک و دلایل از خود دفاع کند. البته ترک منزل به‌تنهایی موجب سقوط خودکار حق نفقه یا رد دعوای تهیه مسکن نیست و باید شرایط قانونی پرونده بررسی شود.

آیا زن می‌تواند شوهر را به تهیه مسکن مستقل ملزم کند؟

بله. اگر زوج وظیفه قانونی خود در تهیه مسکن متناسب با وضعیت زوجه را انجام نداده باشد، زوجه می‌تواند با طرح دعوا از دادگاه درخواست الزام زوج به تهیه مسکن کند.

ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی مسکن را از اجزای نفقه می‌داند. همچنین بر اساس ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی در عقد دائم پرداخت نفقه بر عهده شوهر است.

با این حال منظور از مسکن مناسب لزوماً خانه‌ای با مالکیت زوج یا ملکی با مشخصات ثابت و یکسان برای همه خانواده‌ها نیست. شرایط زندگی مشترک و تناسب مسکن با وضعیت زوجه و اوضاع پرونده اهمیت دارد.

همچنین باید میان تهیه مسکن برای زندگی مشترک و مطالبه مسکن مستقل از سایر اعضای خانواده زوج تفاوت قائل شد. در برخی شرایط موضوع سکونت مستقل اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند و باید بر اساس وضعیت واقعی زندگی مشترک و دلایل طرفین بررسی شود.

چه زمانی زوج می‌تواند در برابر دعوای الزام به تهیه مسکن دفاع کند؟

اگر زوج مدعی باشد که مسکن مناسب برای زندگی مشترک فراهم کرده است یا زوجه بدون دلیل قانونی از زندگی مشترک خارج شده است، می‌تواند دفاعیات خود را به دادگاه ارائه کند.

از جمله مدارکی که ممکن است در این پرونده اهمیت داشته باشند عبارت‌اند از:

• اجاره‌نامه یا سند مربوط به محل سکونت

• مدارک مربوط به آماده بودن منزل برای شروع یا ادامه زندگی مشترک

• اظهارنامه‌های ارسال‌شده برای دعوت زوجه به بازگشت

• آرای قضایی مرتبط با تمکین یا نفقه

• شهادت شهود یا سایر دلایل قابل ارائه

• فیلم یا مدارک الکترونیکی مرتبط با موضوع دعوا در صورت امکان قانونی استفاده از آن‌ها

با این حال وجود هر یک از این مدارک به‌تنهایی نتیجه پرونده را تعیین نمی‌کند. برای مثال اگر زوجه منزل را ترک کرده باشد باید بررسی شود که آیا دلیل قانونی برای جدایی از محل سکونت داشته است یا خیر.

مطابق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی باشد زن می‌تواند مسکن جداگانه اختیار کند و در صورت اثبات مظنه ضرر در دادگاه حکم بازگشت به منزل شوهر الزاماً صادر نخواهد شد. در این شرایط بررسی صرف موضوع ترک منزل برای رد مطالبه نفقه کافی نیست.

نمونه لایحه دفاعیه زوج در دعوای الزام به تهیه مسکن مستقل

متن زیر بر مبنای نمونه لایحه ارائه‌شده تنظیم شده است. مشخصات پرونده و ادعاها باید با واقعیت و مدارک موجود تطبیق داده شوند. برای مشاوره فوری با وکیل الزام به تمکین همین حالا می توانید به صورت تلفنی خدمات ما را دریافت نمایید. 

بسمه تعالی

ریاست محترم شعبه [شماره شعبه] دادگاه [نام مرجع قضایی] شهرستان [نام شهرستان]

با سلام و احترام

اینجانب خوانده پرونده کلاسه [شماره پرونده] در خصوص دادخواست تقدیمی زوجه خانم [نام و نام خانوادگی] به خواسته الزام به تهیه مسکن جداگانه و مستقل مطالب زیر را در دفاع از حقوق قانونی خود به استحضار می‌رسانم:

اینجانب با خواهان عقد دائم منعقد کرده‌ام و به منظور شروع زندگی مشترک منزلی را اجاره کرده و امکانات لازم برای سکونت مشترک را فراهم نموده‌ام. از جمله اقدامات اینجانب تهیه منزل و اثاث مورد نیاز زندگی بوده است.

لازم به توضیح است که ازدواج اینجانب با خواهان ازدواج دوم بوده و خواهان پیش از ازدواج از وضعیت خانوادگی و شرایط اقتصادی اینجانب اطلاع داشته است. با این وجود پس از مدتی اختلافاتی میان طرفین ایجاد شد و خواهان حدود یک سال قبل منزل مشترک را ترک کرد و تاکنون به آن بازنگشته است.

اینجانب مدعی هستم که ترک زندگی مشترک از سوی خواهان صورت گرفته و در این خصوص مدارکی از جمله فیلم دوربین موجود است که تقاضای بررسی آن را دارم. بدیهی است تشخیص آثار حقوقی این موضوع با دادگاه محترم و بر اساس مجموع دلایل و اوضاع پرونده خواهد بود.

همچنین اقدامات اینجانب برای بازگشت خواهان به زندگی مشترک مؤثر واقع نشده است. با توجه به اینکه مسکن مشترک برای زندگی فراهم شده بود تقاضا دارم دادگاه محترم وضعیت منزل تهیه‌شده و دلایل ارائه‌شده درباره ترک زندگی مشترک را بررسی فرماید.

در خصوص مطالبه نفقه نیز اینجانب دفاعیات خود را در مرجع مربوط مطرح کرده‌ام. با توجه به ارتباط موضوع نفقه و وضعیت زندگی مشترک تقاضا دارم مدارک و آرای مرتبط در حدود ارتباط آن‌ها با دعوای حاضر مورد توجه قرار گیرد.

علی‌هذا با عنایت به مراتب فوق و با توجه به مدارک پیوست تقاضای رسیدگی به دفاعیات و صدور رأی مقتضی را دارم.

با احترام

نام و نام خانوادگی

امضا و تاریخ

نمونه لایحه تجدیدنظرخواهی در دعوای الزام به تهیه مسکن

اگر دادگاه بدوی حکم به الزام زوج به تهیه مسکن صادر کرده باشد و زوج معتقد باشد رأی با توجه به مدارک و دفاعیات او نیازمند بررسی مجدد است، می‌تواند در مهلت قانونی و با استناد به جهات تجدیدنظرخواهی مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی اعتراض کند.

متن زیر نمونه‌ای برای تنظیم لایحه تجدیدنظرخواهی است و باید با مفاد دادنامه و دلایل موجود در پرونده تطبیق داده شود.

بسمه تعالی

ریاست محترم دادگاه تجدیدنظر استان [نام استان]

با سلام و احترام

اینجانب نسبت به دادنامه شماره [شماره دادنامه] مورخ [تاریخ] صادره از شعبه [شماره شعبه] دادگاه [نام مرجع قضایی] شهرستان [نام شهرستان] در پرونده کلاسه [شماره پرونده] که در تاریخ [تاریخ ابلاغ] ابلاغ شده است اعتراض و تجدیدنظرخواهی خود را به شرح زیر اعلام می‌نمایم:

تجدیدنظرخوانده خانم [نام و نام خانوادگی] دادخواستی به خواسته الزام به تهیه مسکن جداگانه علیه اینجانب مطرح کرده است. دادگاه محترم بدوی با این استدلال که تهیه مسکن از حقوق زوجه است حکم به تهیه مسکن صادر کرده است. اینجانب با توجه به دفاعیات و مدارک موجود تقاضای بررسی مجدد رأی را دارم.

اینجانب به منظور شروع زندگی مشترک منزلی را تهیه کرده و امکانات لازم برای سکونت را فراهم نموده‌ام. بنابراین تقاضا دارم مدارک مربوط به محل سکونت و شرایط زندگی مشترک مورد بررسی قرار گیرد.

همچنین تجدیدنظرخوانده حدود یک سال قبل منزل مشترک را ترک کرده و تاکنون بازنگشته است. در خصوص این موضوع مدارکی از جمله فیلم دوربین وجود دارد که تقاضای بررسی آن را دارم. به نظر اینجانب بررسی این مدارک در تشخیص وضعیت زندگی مشترک و ارزیابی دفاعیات اینجانب مؤثر است.

با توجه به اینکه تجدیدنظرخوانده دعوای نفقه را نیز مطرح کرده است دفاعیات مربوط به وضعیت تمکین و ترک منزل را در مرجع مربوط ارائه کرده‌ام. تقاضا دارم در حدود ارتباط قانونی موضوعات و با لحاظ مدارک موجود بررسی لازم صورت گیرد.

بنابراین با توجه به دلایل و مدارک ارائه‌شده و با استناد به جهات قانونی تجدیدنظرخواهی تقاضای نقض دادنامه معترض‌عنه و صدور رأی مقتضی را دارم.

با احترام

نام و نام خانوادگی تجدیدنظرخواه

امضا و تاریخ

آیا ترک منزل توسط زوجه باعث محرومیت از نفقه می‌شود؟

خیر. صرف ترک منزل به‌تنهایی موجب محرومیت قطعی زوجه از نفقه نیست. مطابق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی اگر زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود. اما تشخیص وجود مانع مشروع و آثار حقوقی ترک منزل به شرایط پرونده بستگی دارد.

برای مثال اگر زوجه به دلیل خوف ضرر موضوع ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی از منزل مشترک خارج شده باشد و شرایط قانونی آن احراز شود، ممکن است همچنان مستحق نفقه باشد. در مقابل اگر زوج مسکن مناسب فراهم کرده باشد و زوجه بدون عذر موجه از انجام وظایف قانونی خودداری کند، این موضوع می‌تواند در رسیدگی به مطالبه نفقه مؤثر باشد.

بنابراین در دعوای الزام به تهیه مسکن باید مشخص شود که آیا زوج واقعاً مسکن متناسب را فراهم کرده است و آیا زوجه دلیل موجهی برای نپذیرفتن آن یا ترک زندگی مشترک داشته است.

آیا تهیه مسکن مستقل از خانواده زوج الزامی است؟

پاسخ به این پرسش به وضعیت زندگی مشترک و شرایط قانونی پرونده بستگی دارد. زوج مکلف به پرداخت نفقه متناسب با شرایط مقرر در قانون است و مسکن از اجزای نفقه محسوب می‌شود. اگر وضعیت منزل یا سکونت با الزامات قانونی و شرایط زندگی زوجه سازگار نباشد امکان طرح دعوا و درخواست رسیدگی وجود دارد.

با این حال نمی‌توان گفت در تمام پرونده‌ها زوج الزام دارد ملکی به نام زوجه تهیه کند یا الزاماً خانه‌ای با شرایط کاملاً یکسان برای همه زوجین فراهم نماید. نوع مسکن و تناسب آن با وضعیت پرونده باید بررسی شود.

پرسش‌های متداول درباره الزام به تهیه مسکن توسط زوج

۱. آیا زن می‌تواند به دلیل نداشتن خانه از شوهر شکایت کند؟

اگر زوج وظیفه قانونی خود برای فراهم کردن مسکن متناسب را انجام نداده باشد زوجه می‌تواند از طریق دادگاه الزام زوج به تهیه مسکن را درخواست کند. نوع دعوا و مدارک لازم به وضعیت پرونده بستگی دارد.

۲. آیا شوهر می‌تواند بگوید زن خودش خانه را ترک کرده است و مسکن تهیه نکند؟

زوج می‌تواند این دفاع را مطرح کند اما ترک منزل به‌تنهایی باعث رد دعوای زوجه نمی‌شود. دادگاه باید بررسی کند که مسکن مناسب فراهم بوده است یا خیر و آیا زوجه دلیل قانونی برای ترک منزل داشته است.

۳. آیا نداشتن تمکین باعث از بین رفتن حق مسکن می‌شود؟

عدم تمکین در صورت احراز شرایط قانونی می‌تواند بر استحقاق نفقه اثر بگذارد. با این حال صرف ادعای زوج یا صرف ترک منزل برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست و باید مقررات مربوط از جمله مواد ۱۱۰۸ و ۱۱۱۵ قانون مدنی بررسی شود.

۴. آیا زن می‌تواند خانه جداگانه از خانواده شوهر بخواهد؟

اگر وضعیت سکونت با وظایف قانونی زوج یا شرایط قابل قبول زندگی مشترک سازگار نباشد زوجه می‌تواند موضوع را در دادگاه مطرح کند. نتیجه به اوضاع زندگی مشترک و دلایل طرفین بستگی دارد و نمی‌توان برای همه پرونده‌ها پاسخ یکسانی داد.

۵. اگر شوهر مسکن تهیه کرده باشد اما زن به آن بازنگردد چه باید کرد؟

زوج می‌تواند مدارک مربوط به تهیه مسکن و دلایل خود درباره ترک زندگی مشترک را حفظ کند و در صورت وجود اختلاف درباره تمکین یا نفقه از مسیر قانونی اقدام نماید. بهتر است پیش از هر اقدام وضعیت پرونده و دلایل موجود بررسی شود.

مشاوره با وکیل خانواده درباره الزام به تهیه مسکن

در دعوای الزام به تهیه مسکن صرف ارائه یک لایحه عمومی کافی نیست. باید مشخص شود که مسکن مناسب فراهم شده است یا خیر و آیا زوجه دلیل قانونی برای ترک منزل داشته است و چه مدارکی می‌تواند ادعای هر یک از طرفین را اثبات کند.

اگر قصد طرح دعوای الزام به تهیه مسکن دارید یا با چنین دعوایی مواجه شده‌اید می‌توانید برای بررسی مدارک و تنظیم دادخواست یا لایحه متناسب با پرونده از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین وکیل دان استفاده کنید.