اگر شوهر از پرداخت نفقه خودداری میکند و نمیدانید باید دادخواست بدهید یا شکایت کیفری مطرح کنید، ابتدا باید شرایط پرونده شما بررسی شود.عدم پرداخت نفقه توسط شوهر ممکن است از نظر حقوقی و در شرایط مقرر از نظر کیفری نیز قابل پیگیری باشد. اما برای انتخاب مسیر مناسب باید موضوعاتی مانند وضعیت زوجین، تمکین زن، استطاعت مالی شوهر و سابقه پرداخت نفقه بررسی شود. در این مقاله توضیح میدهیم اگر شوهر نفقه ندهد چه اقداماتی میتوان انجام داد و تفاوت مطالبه نفقه با شکایت ترک انفاق چیست.
اگر شوهر نفقه ندهد چه کنیم؟ عدم پرداخت نفقه
اگر زن در شرایط قانونی مستحق نفقه باشد و شوهر از پرداخت آن خودداری کند میتوان برای مطالبه نفقه از طریق قانونی اقدام کرد. در این شرایط معمولاً دو مسیر بیشتر مورد توجه قرار میگیرد:
1. مطالبه حقوق مالی و نفقه پرداختنشده
2. بررسی امکان طرح شکایت کیفری ترک انفاق
این دو اقدام یکی نیستند و هدف و شرایط متفاوتی دارند.
اگر هدف اصلی زن دریافت مبلغ نفقه باشد باید موضوع مطالبه نفقه به صورت حقوقی مطرح گردد.
اگر شرایط قانونی جرم ترک انفاق وجود داشته باشد نیز میتوان شکایت کیفری نمود.
برای اینکه بدانید میزان نفقه چه میزان است می توانید مقاله مبلغ نفقه زن در سال ۱۴۰۵ را مطالعه نمایید .
آیا ندادن نفقه جرم است؟
عدم پرداخت نفقه در همه شرایط الزاماً جرم نیست. مطابق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ در صورتی که شخص با داشتن استطاعت مالی نفقه زن خود را در صورت تمکین او نپردازد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجبالنفقه امتناع کند شرایط مسئولیت کیفری مقرر در این ماده میتواند ایجاد شود. بنابراین برای بررسی جرم ترک انفاق باید موضوعاتی مانند:
– استطاعت مالی زوج
– استحقاق زن برای دریافت نفقه
– وضعیت تمکین
– عمدی بودن خودداری از پرداخت
– میزان و سابقه عدم پرداخت
بررسی شود.
به همین دلیل نمیتوان صرفاً با این عبارت که «شوهر نفقه نمیدهد» درباره تحقق جرم اظهارنظر قطعی کرد.
تفاوت عدم پرداخت نفقه و ترک انفاق
این دو اصطلاح بسیار به یکدیگر نزدیک هستند اما از نظر حقوقی نباید آنها را یکی دانست. عدم پرداخت نفقه میتواند یک وضعیت مالی باشد که زن برای دریافت حق خود اقدام میکند. اما ترک انفاق عنوان کیفری است که در صورت وجود شرایط مقرر قانونی میتواند موجب تعقیب کیفری زوج شود. برای مثال ممکن است شوهر نفقه را پرداخت نکرده باشد اما شرایط لازم برای تحقق جرم ترک انفاق احراز نشود. در مقابل اگر شرایط قانونی جرم وجود داشته باشد زن میتواند علاوه بر پیگیری حق مالی خود موضوع شکایت کیفری را نیز پیگیری و اقدام نماید .
در برخی موارد هردو شکایت هم زمان انجام می شود. بهاین صورت که زن برای دریافت و مطالبه نفقه حقوقی خود اقدام می نماید و از طرف دیگر به علت عدم پرداخت نفقه و تحقق جرم نیز تعقیب کیفری زوج را درخواست می نماید . این امر موجب تحت فشار قراردادن زوج می گردد.
آیا برای گرفتن نفقه باید طلاق گرفت؟
خیر. زن برای مطالبه نفقه الزامی به طلاق ندارد. در صورتی که زندگی مشترک ادامه داشته باشد و شرایط قانونی استحقاق نفقه وجود داشته باشد زن میتواند حق خود را مطالبه کند. بنابراین عدم پرداخت نفقه لزوماً به معنای اینکه زن باید ابتدا برای طلاق اقدام کند نیست. البته اگر عدم پرداخت نفقه استمرار پیدا کند و شرایط مقرر قانونی وجود داشته باشد موضوع میتواند در پرونده طلاق نیز اهمیت پیدا کند.
اگر شوهر ادعا کند زن تمکین نمیکند چه میشود؟
یکی از دفاعیات رایج شوهر در پروندههای نفقه ادعای عدم تمکین زن است. مطابق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود. بنابراین وضعیت تمکین در بسیاری از پروندههای عدم پرداخت نفقه اهمیت اساسی دارد. با این حال صرف ادعای زوج به معنای اثبات عدم استحقاق زن نیست و باید وضعیت پرونده و دلایل طرفین بررسی شود. همچنین در مواردی که زن دارای عذر قانونی برای عدم تمکین باشد نیز می تواند بدون تمکین نفقه خود را دریافت کند.
البته رویه دادگاه به صورت جداگانه است به این صورت که پرونده نفقه را مستقلا رسیدگی می نمایند و معمولا در رای صادره ذکر می شود تا زمان صدور حکم تمکین زن مستحق نفقه خواهد بود .
یعنی رسیدگی تومان نیست و به پرونده تمکین نیز جداگانه رسیدگی می گردد. ممکن است هر دو دادخواست با هم داده شده باشد . صحیح این است که صدور حکم محکومیت نفقه منوط به تعیین تکلیف پرونده الزام به تمکین باشد .
در برخی محاکم این رویه انجام می شود و تا زمان رسیدگی به پرونده تمکین ، پرونده نفقه متوقف می گردد. اگر تمکین مرد رد شود آن زمان دادگاه حکم به محکومیت زوج به پرداخت نفقه اقدام می نماید . در صورتی که هم زوجه به تمکین محکوم گردد دادخواست نفقه زننیز رد می گردد.
اگر شوهر توان مالی نداشته باشد چه میشود؟
این موضوع باید میان اصل تکلیف به پرداخت نفقه و توانایی مالی زوج برای پرداخت محکومبه تفکیک شود. ممکن است زوج از نظر قانونی مکلف به پرداخت نفقه باشد اما در مرحله اجرای محکومیت مدعی ناتوانی مالی شود. در چنین شرایطی موضوع اعسار و تقسیط نفقه میتواند مطرح شود. اگر شوهر قبلاً بابت نفقه محکوم شده و سپس برای اعسار اقدام کرده باشد میتوانید مقاله اعتراض به اعسار نفقه را نیز مطالعه کنید.
آیا عدم پرداخت نفقه میتواند موجب طلاق شود؟
در شرایط مقرر در ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی عدم پرداخت نفقه میتواند در دعوای طلاق به درخواست زن مؤثر باشد. مطابق این ماده اگر شوهر از دادن نفقه استنکاف کند و الزام او به پرداخت نفقه ممکن نباشد زن میتواند برای طلاق به حاکم مراجعه کند. بنابراین موضوع طلاق ناشی از عدم پرداخت نفقه شرایط خاص خود را دارد و صرف یک بار پرداخت نشدن نفقه را نباید با تحقق تمام شرایط قانونی طلاق یکی دانست. البته در صورت تداوم این موضوع دادگاه حکم به طلاق زوجه صادر خواهد نمود.
برای عدم پرداخت نفقه چه مدارکی لازم است؟
مدارک هر پرونده متفاوت است اما معمولاً موارد زیر اهمیت دارند:
– سند ازدواج
– مدارک هویتی
– مدارک مربوط به عدم پرداخت نفقه
– احکام قبلی در صورت وجود
– مدارک مربوط به تمکین یا دعاوی مرتبط
– اظهارنامههای ارسالشده
– مدارک مربوط به وضعیت مالی زوج در صورت وجود اگر پرونده سابقه دعوای تمکین یا طلاق داشته باشد ارائه اطلاعات و مدارک مربوط به آن پروندهها نیز میتواند در بررسی موضوع اهمیت داشته باشد.
آیا بهتر است دادخواست نفقه بدهیم یا شکایت ترک انفاق کنیم؟
پاسخ این سؤال برای همه افراد یکسان نیست. اگر هدف اصلی شما دریافت نفقه پرداختنشده است باید مسیر مطالبه نفقه بررسی شود. اگر علاوه بر مطالبه حق مالی قصد پیگیری کیفری رفتار زوج را دارید باید شرایط ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده نیز بررسی شود. در برخی پروندهها ممکن است هر دو مسیر قابل بررسی باشد. به همین دلیل بهتر است پیش از اقدام مشخص شود هدف شما وصول نفقه است یا تعقیب کیفری زوج یا هر دو.
مشاوره درباره عدم پرداخت نفقه
اگر شوهر شما نفقه پرداخت نمیکند قبل از اقدام قضایی بهتر است وضعیت پرونده از نظر تمکین و سابقه دعاوی زوجین بررسی شود. وکیل خانواده میتواند بر اساس شرایط پرونده مشخص کند که طرح دادخواست مطالبه نفقه یا شکایت ترک انفاق یا پیگیری همزمان آنها مناسبتر است. برای دریافت مشاوره حقوقی خانواده درباره عدم پرداخت نفقه میتوانید از طریق سایت وکیل دان با وکیل خانواده به صورت تلفنی یا آنلاین مشورت کنید.
