لایحه دفاعیه استرداد جهیزیه وهمچنین نمونه دفاع زوج و اعتراض به حکم دادگاه را در این صفحه مطالعه می نمایید. اگر همسر شما دادخواست استرداد جهیزیه مطرح کرده است و درباره مالکیت وسایل یا تحویل آن‌ها به منزل مشترک اختلاف دارید، لازم است دفاعیات خود را به‌صورت مستند و منظم به دادگاه ارائه کنید. در برخی پرونده‌ها اختلاف بر سر این است که آیا وسایل مورد ادعا واقعاً به‌عنوان جهیزیه به منزل مشترک آورده شده‌اند. در پرونده‌های دیگر نیز زوج قبول دارد که بخشی از وسایل جهیزیه بوده‌اند اما معتقد است بعضی اقلام از بین رفته‌اند یا وسایل دیگری که در فهرست آمده را خودش خریداری کرده است.
دفاع مؤثر در دعوای استرداد جهیزیه باید نسبت به هر یک از این مسائل جداگانه تنظیم شود. انکار کلی مالکیت یا تحویل وسایل بدون توجه به مدارک پرونده ممکن است برای دفاع کافی نباشد. همچنین امضا نشدن سیاهه جهیزیه به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که جهیزیه‌ای تحویل نشده است.
در این مقاله مهم‌ترین دفاعیات زوج در دعوای استرداد جهیزیه را بررسی می‌کنیم و در پایان نمونه‌ای از لایحه دفاعیه استرداد جهیزیه را ارائه می‌دهیم.
در دعوای استرداد جهیزیه چه دفاعیاتی می‌توان مطرح کرد؟
دفاع زوج به وضعیت واقعی پرونده بستگی دارد. مهم‌ترین موضوعاتی که باید بررسی شوند عبارت‌اند از:
- اثبات نشدن مالکیت زوجه نسبت به بعضی از اقلام
- اثبات نشدن تحویل جهیزیه به منزل مشترک
- اختلاف درباره اصالت یا اعتبار سیاهه جهیزیه
- تعلق بعضی وسایل به زوج یا خریداری شدن آن‌ها در طول زندگی مشترک
- خارج شدن بعضی اقلام از منزل پیش از طرح دعوا
- فرسودگی طبیعی یا از بین رفتن وسایل پس از سال‌ها استفاده
- وجود اشتباه در نظریه کارشناسی یا گزارش تأمین دلیل
- صدور حکم درباره اقلامی که مالکیت مشترک دارند یا وضعیت آن‌ها روشن نیست
این دفاعیات باید با توجه به اسناد و وقایع همان پرونده مطرح شوند. برای مثال اگر زوج قبلاً تحویل جهیزیه را پذیرفته باشد، انکار کلی تحویل ممکن است با اظهارات قبلی او تعارض داشته باشد.
۱. دفاع در برابر ادعای تحویل جهیزیه
یکی از دفاعیات احتمالی زوج این است که بعضی از وسایل مندرج در فهرست خواهان هیچ‌گاه به منزل مشترک آورده نشده‌اند.
در این وضعیت باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت:
اول: مالکیت وسایل. زوجه باید برای اثبات حق خود نسبت به اموال مورد مطالبه دلیل ارائه کند.
دوم: تحویل وسایل به منزل مشترک. اگر درباره تحویل اقلام اختلاف وجود داشته باشد، مدارک و قرائن مربوط به ورود وسایل به منزل نیز اهمیت دارد.
سیاهه جهیزیه یکی از دلایل احتمالی اثبات دعواست. فاکتور خرید، رسید پرداخت، شهادت شهود، تصاویر و سایر قرائن نیز ممکن است در احراز موضوع مؤثر باشند.
با این حال نبود سیاهه امضاشده از سوی زوج لزوماً به معنای رد دعوا نیست. دادگاه باید مجموعه دلایل را بررسی کند و نمی‌توان از فقدان یک مدرک به‌تنهایی در همه پرونده‌ها نتیجه یکسان گرفت.
۲. آیا زوج می‌تواند به امضا نشدن سیاهه جهیزیه اعتراض کند؟
بله. زوج می‌تواند توضیح دهد که سیاهه ارائه‌شده را امضا نکرده و نسبت به انتساب آن به خود اعتراض دارد. اگر ادعایی درباره وجود امضا مطرح شده باشد، حسب مورد می‌توان رسیدگی به اصالت سند را درخواست کرد.
اما باید توجه داشت که امضا نشدن سیاهه با اثبات نشدن مالکیت یا تحویل تمام اقلام یکسان نیست. ممکن است زوجه برای اثبات ادعای خود به دلایل دیگری استناد کند.
در مقابل اگر زوج مدعی است بعضی وسایل را خودش خریده یا اصلاً به منزل مشترک تحویل نشده‌اند، بهتر است درباره هر قلم مشخص توضیح دهد و مدارک یا شهود مرتبط را معرفی کند.
دفاع کلی مبنی بر اینکه «سیاهه را امضا نکرده‌ام پس هیچ جهیزیه‌ای تحویل نگرفته‌ام» ممکن است با سایر مدارک پرونده سازگار نباشد.
۳. دفاع درباره وسایلی که زوج شخصاً خریداری کرده است
گاهی فهرست ارائه‌شده از سوی زوجه شامل وسایلی است که به ادعای زوج در طول زندگی مشترک و با هزینه شخصی او خریداری شده‌اند.
در چنین شرایطی باید مشخص شود هر وسیله چه زمانی خریداری شده و آیا در توافق طرفین یا سیاهه جهیزیه به‌عنوان جهیزیه زوجه معرفی شده است یا خیر.
برای مثال ممکن است زوج ادعا کند که تلویزیون یا اجاق گاز موجود در منزل را چند سال پس از شروع زندگی مشترک خریداری کرده است. در این صورت فاکتور خرید، رسید پرداخت، پیام‌ها و شهادت اشخاص مطلع می‌تواند در بررسی ادعا مؤثر باشد.
البته صرف ادعای زوج مبنی بر خرید یک وسیله برای اثبات مالکیت او کافی نیست. از سوی دیگر درج یک وسیله در سیاهه نیز باید در کنار سایر دلایل و شرایط پرونده ارزیابی شود.
اگر وسیله با مشارکت مالی زوجین خریداری شده باشد، ممکن است موضوع از دعوای استرداد جهیزیه خارج شود و نیاز به بررسی قواعد مربوط به مال مشاع داشته باشد. نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۶۱۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۱/۳۰ نیز همین تفاوت را در فرض خرید مشترک یک وسیله توضیح داده است.
۴. دفاع درباره جهیزیه‌ای که پس از سال‌ها فرسوده شده است لایحه دفاعیه استرداد جهیزیه
در پرونده‌هایی که سال‌های زیادی از شروع زندگی مشترک گذشته است، ممکن است برخی از وسایل جهیزیه بر اثر استفاده متعارف فرسوده یا غیرقابل استفاده شده باشند.
در این وضعیت باید میان چند حالت تفاوت گذاشت:
فرسودگی طبیعی بر اثر استفاده
اگر وسیله‌ای پس از سال‌ها استفاده متعارف فرسوده شده باشد، نمی‌توان بدون بررسی شرایط پرونده زوج را مکلف دانست که حتماً وسیله‌ای نو و معادل آن تهیه کند.
تلف شدن وسیله
اگر وسیله دیگر وجود نداشته باشد، علت تلف شدن آن اهمیت دارد. تلف طبیعی، استفاده متعارف، حادثه، تقصیر یا رفتار عمدی ممکن است آثار حقوقی متفاوتی داشته باشند.
فروش یا از بین بردن وسیله
اگر زوج وسیله متعلق به زوجه را فروخته یا عمداً از بین برده باشد، موضوع صرفاً فرسودگی طبیعی نیست و ممکن است مطالبه خسارت یا بهای مال با توجه به شرایط قانونی مطرح شود.
جایگزین کردن وسیله قدیمی با وسیله جدید
اگر زوج با هزینه شخصی خود وسیله‌ای را جایگزین وسیله قبلی کرده باشد، باید مشخص شود وسیله جدید متعلق به چه کسی است و وسیله قبلی چگونه از بین رفته یا از منزل خارج شده است. نمی‌توان بدون بررسی این موضوع فرض کرد که هر وسیله جایگزین‌شده همچنان جهیزیه زوجه محسوب می‌شود.
بنابراین دفاع درباره استهلاک باید بر واقعیت هر قلم استوار باشد. صرف گذشت پانزده سال از زندگی مشترک نه ثابت می‌کند همه وسایل از بین رفته‌اند و نه به‌تنهایی مسئولیت زوج را درباره تمام اقلام منتفی می‌کند.
۵. دفاع درباره وسایلی که زوجه قبلاً از منزل خارج کرده است
اگر زوج مدعی باشد زوجه بخشی از وسایل را پیش از طرح دعوای استرداد جهیزیه از منزل مشترک خارج کرده است، باید این ادعا را با توجه به شرایط پرونده اثبات کند.
در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۶۱۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۱/۳۰ آمده است که در فرضی که زوج ورود اقلام جهیزیه به منزل مشترک را پذیرفته اما ادعا می‌کند زوجه بعداً آن‌ها را خارج کرده است، اثبات ادعای خروج بر عهده زوج است.
بنابراین در چنین وضعیتی باید مدارکی مانند شهادت اشخاص مطلع، تصاویر، پیام‌ها یا سایر دلایل قابل قبول بررسی شود.
صرف ادعای اینکه زوجه قبلاً وسایل را برده است، لزوماً برای رد مطالبه همان اقلام کافی نیست. در مقابل اگر خروج وسایل از منزل به نحو قابل قبول اثبات شود، این موضوع می‌تواند در رسیدگی به خواسته استرداد آن‌ها مؤثر باشد.
۶. اعتراض به نظریه کارشناسی یا تأمین دلیل
گاهی زوجه پیش از طرح دعوا درخواست تأمین دلیل کرده و کارشناس از وسایل یا محل مورد نظر بازدید کرده است. زوج ممکن است نسبت به نظریه کارشناسی اعتراض داشته باشد.
برای مثال اگر زوج مدعی باشد ملک مورد اجاره پیش از زمان بازدید تخلیه و تحویل موجر شده است، باید تاریخ تخلیه، مدارک تحویل ملک و تاریخ بازدید کارشناس را مشخص کند.
اگر کارشناس درباره وضعیتی اظهارنظر کرده باشد که در زمان بازدید وجود نداشته است، این موضوع می‌تواند دلیلی برای درخواست بررسی مجدد یا توضیح کارشناسی باشد. با این حال صرف اعتراض زوج به گزارش، خودبه‌خود موجب بی‌اعتباری آن نمی‌شود.
بهتر است اعتراض به نظریه کارشناسی دقیق و مستند باشد و روشن کند:
- کدام بخش نظریه مورد اعتراض است.
- اشتباه مورد ادعا چیست.
- چه مدرکی با نتیجه کارشناسی تعارض دارد.
- چه بررسی تکمیلی از دادگاه درخواست می‌شود.
۷. اعتراض به حکم استرداد جهیزیه در مرحله تجدیدنظر
اگر دادگاه حکم به استرداد جهیزیه صادر کرده باشد و یکی از طرفین به آن اعتراض داشته باشد، باید ابتدا قابلیت تجدیدنظرخواهی رأی و مهلت قانونی مربوط به همان رأی بررسی شود.
در مرحله تجدیدنظر، صرف تکرار دفاعیات قبلی همیشه کافی نیست. بهتر است معترض توضیح دهد دادگاه در کدام بخش از رسیدگی یا استدلال خود دچار اشتباه شده و این ایراد چگونه بر نتیجه رأی اثر گذاشته است.
برای مثال ممکن است معترض مدعی باشد:
- دادگاه به دفاع مربوط به تحویل نشدن بعضی اقلام توجه نکرده است.
- مالکیت برخی وسایل به‌درستی بررسی نشده است.
- نظریه کارشناسی با مدارک مربوط به تخلیه ملک تعارض دارد.
- درباره اقلامی که زوج مدعی خرید آن‌هاست، رسیدگی کافی صورت نگرفته است.
- حکم نسبت به وسایلی صادر شده که پیش‌تر از منزل خارج شده‌اند.
در صورت استناد به جهات تجدیدنظرخواهی باید هر جهت با واقعیت پرونده و مدارک مربوط به آن تطبیق داده شود. مهلت اعتراض و مرجع صالح نیز باید با توجه به نوع رأی و مقررات قابل اعمال بررسی شود.
نمونه لایحه دفاعیه زوج در دعوای استرداد جهیزیه
نمونه زیر یک قالب عمومی است. بندهایی که با واقعیت پرونده تطبیق ندارند باید حذف شوند و نباید ادعایی بدون دلیل در لایحه درج شود.
ریاست محترم شعبه … دادگاه خانواده
موضوع: لایحه دفاعیه در پاسخ به دادخواست استرداد جهیزیه
با سلام و احترام
اینجانب … در پرونده به شماره … در پاسخ به دادخواست استرداد جهیزیه تقدیمی از سوی خانم … مطالب زیر را جهت بررسی و صدور رأی شایسته به استحضار می‌رسانم.
۱. دفاع نسبت به مالکیت و تحویل اقلام مورد مطالبه
در فهرست ارائه‌شده از سوی خواهان تعدادی از اقلام درج شده که نسبت به تعلق آن‌ها به خواهان و تحویل آن‌ها به منزل مشترک اختلاف دارم. تقاضا دارم مالکیت و وضعیت تحویل هر یک از اقلام با توجه به اسناد، قرائن و سایر دلایل ارائه‌شده بررسی شود.
۲. اعتراض نسبت به سیاهه جهیزیه
سیاهه ارائه‌شده از سوی خواهان به امضای اینجانب نرسیده است و نسبت به انتساب آن به خود اعتراض دارم. با این حال تقاضای رسیدگی به دلایل طرفین درباره مالکیت و تحویل اقلام مورد اختلاف را دارم.
۳. اقلام خریداری‌شده توسط اینجانب
برخی از اقلام مندرج در فهرست خواهان به ادعای اینجانب در طول زندگی مشترک و با هزینه شخصی خریداری شده‌اند. مشخصات این اقلام عبارت‌اند از: …
دلایل و مدارک مربوط به خرید این وسایل عبارت‌اند از: …
تقاضا دارم وضعیت مالکیت این اقلام به‌صورت جداگانه بررسی شود.
۴. اقلام فرسوده یا تلف‌شده
با توجه به مدت استفاده از وسایل مورد اختلاف، برخی اقلام ممکن است بر اثر استفاده متعارف فرسوده یا غیرقابل استفاده شده باشند. وضعیت هر یک از این اقلام و علت از بین رفتن آن‌ها باید جداگانه بررسی شود. همچنین درباره هر وسیله‌ای که ادعا می‌شود فروخته شده یا به دلیل دیگری از بین رفته است، تقاضای رسیدگی به دلایل مربوط را دارم.
۵. اعتراض به نظریه کارشناسی در صورت وجود ایراد
در صورتی که نظریه کارشناسی مورد استناد قرار گرفته باشد، ایراد اینجانب نسبت به آن عبارت است از: …
مدارک مربوط به این اعتراض عبارت‌اند از: …
با توجه به مراتب فوق تقاضا دارم دادگاه پس از بررسی دلایل طرفین، درباره هر یک از اقلام مورد اختلاف به‌صورت مستقل تصمیم مقتضی اتخاذ کند.
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضا
تاریخ
نمونه لایحه تجدیدنظرخواهی نسبت به حکم استرداد جهیزیه
اگر حکم استرداد جهیزیه صادر شده باشد، متن اعتراض باید با توجه به مفاد همان دادنامه تنظیم شود. نمونه زیر صرفاً قالب اولیه است و لازم است جهات قانونی تجدیدنظرخواهی و دلایل اختصاصی پرونده در آن درج شوند.
ریاست محترم دادگاه تجدیدنظر استان …
موضوع: تجدیدنظرخواهی نسبت به دادنامه شماره …
با سلام و احترام
اینجانب … نسبت به دادنامه شماره … صادره از شعبه … که به موجب آن حکم به استرداد جهیزیه صادر شده است، در مهلت قانونی و با رعایت مقررات مربوط اعتراض خود را اعلام می‌دارم.
دلایل اعتراض به شرح زیر است:
اول. عدم رسیدگی کافی به دلایل مربوط به تحویل اقلام
دادگاه محترم درباره اقلامی که تحویل آن‌ها به منزل مشترک مورد اختلاف است، به دلایل و دفاعیات اینجانب به شرح … توجه کافی نکرده است. مدارک مربوط به این موضوع عبارت‌اند از …
دوم. اختلاف درباره مالکیت بعضی اقلام
بخشی از اقلام مورد حکم به ادعای اینجانب توسط خودم خریداری شده‌اند. دلایل مربوط به این ادعا عبارت‌اند از … تقاضا دارم وضعیت مالکیت این اقلام به‌صورت جداگانه بررسی شود.
سوم. ایراد نسبت به نظریه کارشناسی یا تأمین دلیل
نظریه مورد استناد دادگاه از این جهت مورد اعتراض است که … . مدارک مربوط به این ایراد عبارت‌اند از …
چهارم. عدم بررسی وضعیت اقلام فرسوده یا خارج‌شده از منزل
در خصوص اقلام … دفاعیات و مدارک اینجانب عبارت‌اند از … . تقاضا دارم این موارد با توجه به دلایل پرونده بررسی شوند.
با عنایت به مراتب فوق و با استناد به جهات قانونی قابل اعمال در تجدیدنظرخواهی، تقاضای رسیدگی به اعتراض و نقض یا اصلاح دادنامه در حدود ایرادات اثبات‌شده را دارم.
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضا
تاریخ
پرسش‌های متداول درباره لایحه دفاعیه استرداد جهیزیه
آیا امضا نشدن سیاهه جهیزیه باعث رد دادخواست می‌شود؟
خیر. امضا نشدن سیاهه به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری کافی نیست. دادگاه باید دلایل دیگر مانند شهادت شهود، فاکتور خرید، قرائن و مدارک مربوط به تحویل وسایل را نیز بررسی کند.
آیا شوهر پس از پانزده سال زندگی مشترک باید همه وسایل جهیزیه را پس بدهد؟
پاسخ به وضعیت هر وسیله بستگی دارد. اگر وسیله همچنان موجود و متعلق به زوجه باشد، امکان مطالبه آن قابل بررسی است. اگر وسیله بر اثر استفاده متعارف فرسوده شده یا از بین رفته باشد، آثار حقوقی آن با حالتی که زوج آن را فروخته یا عمداً تلف کرده متفاوت است. همچنین وسایلی که زوج شخصاً خریداری کرده یا به‌صورت مشترک تهیه شده‌اند باید جداگانه بررسی شوند.
آیا فاکتور خرید برای اثبات تحویل جهیزیه کافی است؟
فاکتور ممکن است در اثبات خرید یا مالکیت مؤثر باشد اما لزوماً به‌تنهایی تحویل وسیله به منزل مشترک را ثابت نمی‌کند. دادگاه ممکن است برای احراز تحویل به سایر دلایل نیز توجه کند.
اگر زوج ادعا کند زوجه وسایل را قبلاً از خانه برده است چه باید بکند؟
زوج باید ادعای خود را با توجه به شرایط پرونده و قواعد اثبات دعوا اثبات کند. اگر تحویل اولیه جهیزیه پذیرفته شده باشد اما خروج بعدی آن مورد اختلاف باشد، مطابق نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۶۱۱ مورخ ۱۴۰۴/۰۱/۳۰ اثبات ادعای خروج در فرض بیان‌شده بر عهده زوج است.
مهلت اعتراض به حکم استرداد جهیزیه چقدر است؟
مهلت اعتراض به نوع رأی و مقررات قابل اعمال بستگی دارد. پیش از تنظیم لایحه باید تاریخ ابلاغ، نوع دادگاه صادرکننده رأی و قابلیت تجدیدنظرخواهی آن بررسی شود. نباید بدون بررسی دادنامه، مهلت یکسانی را برای همه پرونده‌ها در نظر گرفت.
مشاوره حقوقی لایحه دفاعیه استرداد جهیزیه
در دعوای استرداد جهیزیه، دفاع مؤثر باید بر اساس وضعیت واقعی هر وسیله تنظیم شود. مالکیت، تحویل به منزل مشترک، وضعیت فعلی وسایل، علت از بین رفتن آن‌ها و دلایل مربوط به خرید یا خروج اقلام از منزل، موضوعاتی هستند که ممکن است نتیجه پرونده را تغییر دهند.
اگر حکم استرداد جهیزیه صادر شده است، بهتر است پیش از تنظیم لایحه تجدیدنظرخواهی، دادنامه، سیاهه جهیزیه، نظریه کارشناسی و مدارک مربوط به وسایل مورد اختلاف بررسی شوند. اگر هنوز پرونده در مرحله رسیدگی بدوی است نیز بهتر است دفاعیات به‌صورت مشخص و همراه با دلایل ارائه شوند.
برای دریافت مشاوره حقوقی درباره دفاع در دعوای استرداد جهیزیه یا اعتراض به حکم صادرشده می‌توانید از خدمات مشاوره حقوقی تلفنی و آنلاین وکیل دان استفاده کنید.
یک پاسخ