مدت زمان فرار از دین مهریه چقدر است ؟

نحوه اجرای مهریه با توجه به شرایط پرونده می‌تواند از طریق اجرای ثبت یا دادگستری دنبال شود. یکی از نگرانی‌های مهم زوجین پس از ایجاد اختلاف این است که آیا مرد می‌تواند اموال خود را به دیگری منتقل کند تا بابت مهریه توقیف نشود؟ در واقع بسیاری از افراد می‌خواهند بدانند مدت زمان فرار از دین مهریه چقدر است و آیا انتقال خانه خودرو حساب بانکی یا سایر اموال پیش از توقیف می‌تواند مانع وصول مهریه شود یا اینکه چنین معامله‌ای ممکن است معامله به قصد فرار از دین محسوب شود.
پاسخ به این سؤال به زمان انتقال مال شرایط معامله وضعیت مالی زوج و همچنین وجود یا نبود محکومیت قطعی بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان برای فرار از دین مهریه یک مدت زمان ثابت مانند چند روز یا چند ماه تعیین کرد.
اگر در خصوص وضعیت خاص پرونده خود نیاز به بررسی دارید می‌توانید از طریق دکمه قرمز رنگ بالا برای دریافت مشاوره حقوقی اقدام کنید.

اجرای مهریه از طریق اجرای ثبت

سند نکاحیه یک سند رسمی است و برای مطالبه مهریه ابتدا امکان مراجعه به دفترخانه ازدواج و درخواست صدور اجرائیه وجود دارد. بنابراین برخلاف بسیاری از دعاوی که ابتدا نیازمند طرح دعوا در دادگاه و دریافت حکم هستند، اجرای مفاد سند رسمی نکاح می‌تواند از طریق اجرای ثبت آغاز شود.
پس از صدور اجرائیه و انجام تشریفات قانونی، در صورت شناسایی اموال متعلق به زوج امکان توقیف آنها تا میزان بدهی وجود دارد. از جمله اموالی که حسب مورد می‌توان برای وصول مهریه شناسایی و توقیف کرد می‌توان به حساب‌های بانکی سهام خودرو و املاک اشاره کرد.
البته توقیف هر مال تابع مقررات مربوط به مالکیت آن مال و همچنین مقررات مستثنیات دین است.
مختومه شدن پرونده مهریه در اجرای ثبت
پس از شروع عملیات اجرایی در اداره ثبت ممکن است زوجه وصول مهریه را از همین طریق دنبال کند یا در صورت وجود شرایط قانونی پرونده برای پیگیری قضایی نیز مطرح شود.
انتخاب روش مناسب به وضعیت پرونده بستگی دارد. برای مثال ممکن است در یک پرونده شناسایی و توقیف مال در اجرای ثبت نتیجه مناسبی ایجاد کند و در پرونده‌ای دیگر پیگیری قضایی و رسیدگی به اعسار یا ملائت زوج اهمیت بیشتری داشته باشد.
بنابراین نمی‌توان برای تمام پرونده‌های مهریه یک روش واحد را مناسب دانست.

مدت زمان فرار از دین مهریه و مجازات معامله به قصد فرار از دین

یکی از مهم‌ترین سؤالات در این زمینه این است که اگر مرد قبل از توقیف اموال خود آنها را منتقل کند آیا این اقدام حتماً فرار از دین محسوب می‌شود؟
پاسخ منفی است.
صرف انتقال مال به دیگری به معنای تحقق جرم انتقال مال به قصد فرار از دین نیست. مطابق ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ انتقال مال با انگیزه فرار از ادای دین در شرایط مقرر قانونی می‌تواند موجب مسئولیت کیفری شود.
مطابق این ماده انتقال مال زمانی مشمول این حکم است که انتقال با انگیزه فرار از ادای دین انجام شده و در نتیجه آن اموال باقی‌مانده برای پرداخت دیون کافی نباشد. در چنین شرایطی برای انتقال‌دهنده مجازات قانونی پیش‌بینی شده و در صورت علم انتقال‌گیرنده به موضوع آثار قانونی نسبت به وی نیز قابل بررسی است.

برای مطالعه بیشتر مقاله چگونه مهریه خود را وصول نماییم را ببینید . 

آیا برای فرار از دین مهریه یک مهلت مشخص وجود دارد؟

خیر. قانون مدت مشخصی مانند یک ماه شش ماه یا یک سال برای «فرار از دین مهریه» تعیین نکرده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد زیرا گاهی تصور می‌شود اگر مرد قبل از طرح دعوای مهریه یا قبل از توقیف مال خود اقدام به انتقال آن کند دیگر امکان پیگیری وجود ندارد. چنین برداشت کلی صحیح نیست.
از طرف دیگر باید میان وجود دین و تحقق جرم انتقال مال به قصد فرار از دین تفاوت قائل شد.
در خصوص جنبه کیفری ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، رأی وحدت رویه شماره ۷۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۰ هیأت عمومی دیوان عالی کشور سبق محکومیت قطعی را لازم دانسته است. بنابراین برای تعقیب کیفری موضوع ماده ۲۱ نمی‌توان هر انتقال مالی قبل از محکومیت قطعی را به صرف وجود بدهی مهریه مشمول این عنوان کیفری دانست.
بنابراین اگر سؤال شما این است که مرد تا چه زمانی فرصت دارد اموال خود را منتقل کند تا فرار از دین محسوب نشود؟ پاسخ این است که نمی‌توان برای آن یک بازه زمانی ثابت تعیین کرد و باید زمان انتقال مال و شرایط پرونده با توجه به مقررات قانونی بررسی شود.
حالت اول: اجرای مهریه از طریق اداره ثبت
در اجرای ثبت موضوع مالکیت رسمی مال اهمیت زیادی دارد. برای توقیف اموال در اجرای ثبت باید شرایط قانونی توقیف وجود داشته باشد و مال قابل توقیف به نام زوج باشد.

بنابراین در مورد اموال غیرمنقول باید وضعیت ثبتی ملک بررسی شود و نمی‌توان به طور کلی گفت هر مال قولنامه‌ای یا هر مالی که صرفاً در یک مبایعه‌نامه عادی درج شده است در اجرای ثبت قابل توقیف است.
همچنین این موضوع با بحث اثبات مالکیت یا امکان توقیف مال در مراجع قضایی متفاوت است و نباید این دو موضوع را با یکدیگر یکی دانست.

روند توقیف اموال برای مهریه در اجرای ثبت و دادگاه

در اجرای مهریه از طریق ثبت مراحل اجرایی مطابق مقررات مربوط به اجرای اسناد لازم‌الاجرا انجام می‌شود. پس از صدور اجرائیه و ابلاغ آن در صورت عدم اجرای مفاد اجرائیه امکان ادامه عملیات اجرایی و شناسایی و توقیف اموال وجود خواهد داشت.
در مقابل اگر موضوع از طریق دادگستری پیگیری شود روند رسیدگی با توجه به نوع درخواست و مرحله پرونده متفاوت خواهد بود و ممکن است رسیدگی قضایی زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
به همین دلیل نمی‌توان برای تمام پرونده‌ها یک مدت زمان مشخص برای وصول مهریه تعیین کرد.

مستثنیات دین در پرداخت مهریه

مهریه حق مالی زوجه است اما این حق به معنای امکان توقیف تمام اموال زوج نیست.
مطابق ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ برخی اموال در شرایط قانونی جزء مستثنیات دین محسوب می‌شوند. از جمله آنها منزل مسکونی متناسب با شأن محکوم‌علیه در حالت اعسار اثاثیه ضروری زندگی آذوقه مورد نیاز کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی وسایل و ابزار کار ضروری و تلفن مورد نیاز مدیون است. همچنین مبلغی که در قرارداد اجاره به موجر پرداخت شده است با شرایط مقرر قانونی می‌تواند جزء مستثنیات دین باشد.
بنابراین زن نمی‌تواند بدون توجه به مقررات مستثنیات دین هر مالی را که به نام شوهر است برای مهریه توقیف کند.

مستثنیات دین منزل مسکونی

یکی از مهم‌ترین موارد مورد اختلاف در پرونده‌های مهریه منزل مسکونی زوج است.
منزل مسکونی که عرفاً متناسب با شأن محکوم‌علیه در حالت اعسار باشد جزء مستثنیات دین محسوب می‌شود. بنابراین صرف اینکه خانه‌ای به نام مرد باشد به این معنا نیست که زن در هر شرایطی می‌تواند آن را برای مهریه توقیف کند.
در مقابل اگر منزل مسکونی بیش از نیاز و شأن عرفی زوج در حالت اعسار باشد و مال دیگری برای پرداخت محکوم‌به در دسترس نباشد قانون شرایطی را برای فروش آن و پرداخت بدهی از محل مازاد ارزش منزل پیش‌بینی کرده است.
در چنین شرایطی حتی ممکن است با توجه به اوضاع پرونده امکان استیفای محکوم‌به از محل منافع قسمت مازاد یا انتقال سهم مشاعی وجود داشته باشد. بنابراین تشخیص مستثنیات دین بودن منزل موضوعی کاملاً وابسته به شرایط شخص و پرونده است.
همچنین مطابق نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۹۹۳ اداره کل حقوقی قوه قضاییه تشخیص اینکه یک آپارتمان در شرایط خاص جزء مستثنیات دین محسوب می‌شود با توجه به عواملی مانند وضعیت زمانی و مکانی زندگی و شرایط خانوادگی و معیشتی محکوم‌علیه انجام می‌شود.

اگر مرد مالی به نام خود نداشته باشد چه می‌شود؟

اگر مالی از زوج شناسایی نشود یا اموال موجود جزء مستثنیات دین باشد موضوع وصول مهریه می‌تواند وارد مرحله رسیدگی به توانایی مالی زوج و اعسار و تقسیط محکوم‌به شود.
در این شرایط نحوه پرداخت مهریه به وضعیت مالی زوج و تصمیم مرجع قضایی درباره اعسار و اقساط بستگی خواهد داشت.
بنابراین نداشتن مال قابل توقیف به معنای از بین رفتن حق زن نسبت به مهریه نیست.

ممنوع‌الخروجی مرد بابت مهریه

در پرونده‌های مربوط به محکومیت مالی امکان درخواست ممنوع‌الخروجی محکوم‌علیه نیز وجود دارد.
مطابق ماده ۲۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مرجع اجراکننده رأی باید به تقاضای محکوم‌له قرار ممنوع‌الخروجی محکوم‌علیه را صادر کند. این قرار تا زمان اجرای رأی یا اثبات اعسار یا جلب رضایت محکوم‌له یا تحقق شرایط قانونی مقرر در ماده ادامه خواهد داشت. بنابراین ممنوع‌الخروجی را نمی‌توان صرفاً یک اقدام اختصاصی اجرای ثبت دانست.
مهریه ۱۱۰ سکه و بیشتر از آن
مطابق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد وصول آن مشمول مقررات ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی است. در مورد مازاد بر این میزان نیز ملائت و توانایی مالی زوج در پرداخت اهمیت دارد.
بنابراین عبارت رایج «فقط ۱۱۰ سکه مهریه قابل مطالبه است» دقیق نیست. اصل حق زوجه نسبت به مهریه بیش از ۱۱۰ سکه از بین نمی‌رود بلکه در خصوص مازاد شرایط قانونی مربوط به ملائت زوج اهمیت پیدا می‌کند.

آیا انتقال مال قبل از مطالبه مهریه جرم است؟

این سؤال با موضوع مدت زمان فرار از دین مهریه ارتباط مستقیم دارد.
صرف اینکه زوج قبل از مطالبه مهریه مالی را منتقل کرده باشد به تنهایی برای تحقق جرم موضوع ماده ۲۱ کافی نیست.
رأی وحدت رویه شماره ۷۷۴ هیأت عمومی دیوان عالی کشور تصریح کرده است که برای تحقق جنبه کیفری انتقال مال به قصد فرار از دین موضوع ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی سبق محکومیت قطعی اهمیت دارد. بنابراین زمان انتقال مال در تحلیل حقوقی پرونده بسیار مهم است.
البته این موضوع به معنای آن نیست که هر معامله‌ای که قبل از صدور حکم انجام شده باشد در هر شرایطی از نظر حقوقی غیرقابل بررسی است. برای مثال اگر معامله صوری باشد موضوع می‌تواند از جهت قواعد عمومی معاملات و مقررات قانون مدنی نیز قابل بررسی باشد. اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۹۵۶ میان معامله صوری و حکم کیفری ماده ۲۱ تفکیک کرده است.

مشاوره با وکیل خانواده در مورد مدت زمان فرار از دین مهریه

اگر بخواهیم پاسخ سؤال اصلی این مقاله را به صورت کوتاه بیان کنیم:
برای فرار از دین مهریه مدت زمان مشخص و ثابتی در قانون تعیین نشده است.
آنچه اهمیت دارد زمان انتقال مال شرایط معامله انگیزه انتقال میزان اموال باقی‌مانده و مرحله‌ای است که پرونده مهریه در آن قرار دارد.
به ویژه برای تحقق جرم موضوع ماده ۲۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی باید به رأی وحدت رویه شماره ۷۷۴ دیوان عالی کشور و ضرورت سبق محکومیت قطعی توجه داشت.
بنابراین اگر زوج پس از ایجاد اختلاف خانوادگی قصد انتقال اموال خود را دارد یا زوجه متوجه انتقال اموال شوهر شده است نمی‌توان بدون بررسی دقیق زمان انتقال و وضعیت پرونده درباره «فرار از دین» بودن معامله اظهارنظر قطعی کرد.
برای بررسی اینکه در پرونده شما انتقال یک ملک خودرو حساب بانکی یا سایر اموال می‌تواند مانع وصول مهریه شود یا اینکه امکان پیگیری حقوقی یا کیفری آن وجود دارد می‌توانید از مشاوره تخصصی وکیل مهریه در وکیل دان استفاده کنید.